Arber Zaimi

“Mëllenja”

In Përkthime, Vjersha on 5 Mars, 2012 at 19:39

O pjellë fluturake e një demoni të lig dhe e një ore të ashpër

pse m’detyron të them çka do t’ish mirë për ty që kurrë mos ta dije.

(Sileni i drejtohet Midës)

A.

Shtëpia pranë detit

 

Shtëpitë që kisha m’i morën. Kohët

duket se qenë të papërshtatshme: luftë, shkatërrim, syrgjynosje;

ndonjëherë gjahtari shtje mbi shpezët që shtegtojnë,

ndonjëherë del huq. Gjuetia

shkonte mirë në vaftin tim, shumë i rrokën saçmat;

të tjerë fluturonin nëpër rrathë apo çmendeshin në foletë e tyre.

Mos m’i dëfte mua bilbilin apo laureshat

apo bishttundësin që

me bishtin e tij vizaton figura nëpër dritë;

S’di shumë për shtëpitë

E di që kanë natyrën e tyre, asgjë tjetër.

Në fillim të reja, si foshnjat

që luajnë në kopshtije me xhufkat që lëshon dielli.

ditës ia qëndisin

tenda ngjyrëplota dhe dyer që shëndrisin.

Kur arkitekti mbaron punë, ato ndërrojnë,

vrenjten a qeshin, a bëhen kokëforta

me ata që ndenjtën, me ata që shkuan

me të tjerët që do të ktheheshin po të kishin mundësi

a me ata që u zhdukën, tani që bota është bërë

një hotel i pafundmë.

Nuk di shumë për shtëpitë,

Mbaj mend gazmendet dhe trishtimet e tyre

ndonjëherë kur ndal të mendoj;

sërish

ndonjëherë, pranë detit, në dhoma të zhveshura

veç me një shtrat të hekurt e asgjë që të më përkasë

ndërsa shoh merimangat mbrëmjes, unë imagjinoj

që dikush po bëhet gati e po vjen, e që

po e veshin

me rroba të bardha e të zeza, me xhevahirë shumëngjyrësh,

rreth tij zonja të adhurueshme

flokë të përhime dhe shaje dantellash, që murmurisin zëulët,

se ai po bëhet gati të vijë e të më thotë lamtumirë;

apo se një grua – qepallapërpëlitur, belhollë,

tek kthehet prej limaneve të jugut,

Smirnës Fodit Sirakuzës Aleksandrisë,

prej qyteteve të mbyllura si grilat në kohë dielli,

me aromë frutash të arta dhe barërash –

ngjit shkallët pa vënë re

ata që i zu gjumi përfundi shkallëve.

Shtëpitë, e dini, bëhen lehtë kokëforta kur i zhveshin

cullak.

B.

Elpinori sensual

 

E pashë dje ke rrinte aty te dera

poshtë dritares sime; ishte thuajse

ora shtatë; me vete kish një grua.

Dukej bash si Elpinori para se të binte

e të copëtohej, mirëpo s’qe i pirë.

Po fliste shpejt, dhe ajo

shihte e përhumbur andej nga gramafonët;

herë pas here e ndërpriste dhe thoshte ndonjë fjalë

pastaj shihte e padurimtë

andej nga po fërgohej peshku: si macet.

Ai turfullonte me një bisht cigare nëpër buzë:

– “Dëgjo. Kam dhe këtë. Në dritën e hënës

statujat ndonjëherë përkulen si kallinjtë

kur piqet kohë e korrjes – statujat;

dhe flaka mund të shndërrohet në oleandër të bukur

e kam fjalën, flaka që të djeg.”

– “Është thjesht dritë… hijet e natës.”

– “Ndoshta është natë që çahet e hapet, si një shegë blu,

një kraharor i errët që të mbush me yje,

ngjitur pas kohës.

E prapëseprapë statujat

përkulen ndonjëherë, e ndajnë dëshirën në dy pjesë,

si një pjeshkë; dhe flaka

bëhet një puthje në gjymtyrë, një psherëtimë,

pastaj një petal i bukur që tutje e fryn era;

përkulen; bëhen të lehta sa një trup njerëzor.

Mos e harro.”

– “Statujat janë në muze.”

– “Jo, ato po të ndjekin, pse s’mundesh t’i shikosh?

e kam fjalën, me gjymtyrët e tyre të thyera,

me formën prej një kohe të qëkurshme, një formë që ty s’të

kujton gjë

mirëpo dije.

Është sikur

në ditët e fundme të rinisë të kesh dashur

një grua që ish ende e bukur, e të kesh qenë gjithnjë i trembur,

kur lakuriq e përqafoje në mesditë,

e prej kujtimeve që ringjalleshin nga përqafimi jot;

t’zu frika se puthja mund të t’kish tradhtuar

në shtretër të tjerë, që tash kanë shkuar

që gjithsesi mund të t’përndjekin

kaq lehtësisht, kaq lehtësisht, t’i japin jetë

imazheve nëpër pasqyrë, trupa dikur të gjallë:

sensualitetin e tyre.

Është sikur

tek kthehesh në shtëpi prej një vendi të huaj e të ndodh

që të hapësh

një sënduk të vjetër që ka qenë kyçur për një kohë të gjatë

e të gjesh rrobat e rreckosura që ke pas veshur dikur

në raste gëzimesh, në festivale ku drita shumëngjyrëshe

pasqyroheshin, e tash janë zbehur,

dhe gjithçka që mbet është aroma e mungesës

së një forme të re.

Vërtet them, ato statuja nuk janë

fragmente. Vetë ti je relike;

që të përndjekin me një virgjëri të çuditshme

në shtëpi, në zyrë, në pritjet që mbahen për raste celebrimi,

në terrorin e parrëfyer të gjumit;

ata flasin për gjëra që ti do të doje të mos ishin

apo që të ndodhnin shumë vjet pasi të kishe vdekur,

dhe kjo është shumë e vështirë sepse…”

– “Statujat janë në muze

Natën e mirë.”

– “…sepse statujat nuk janë më

fragmente. Ne jemi të tillë. Statujat përkulen lehtësisht… Natën

e mirë”.

Në këtë çast ata u ndanë. Ai mori

rrugën që çonte përpjetë, drejt veriut

e ajo lëvizi drejt plazhit përmbytur me dritë

ku valët janë zhytur në zhurmën e radios:

 

Radioja

– “Si velat që flladi u prin

mendimet në tru lëvrijnë.

Aromë pishash, qetësi

melhelm shpirtin përtëri

tash detari në det del

trishtil, trumcak, harabel.

O grua, moj e shastisur

Dëgjo erën që ka nisur”.

“Qyp’i arit është sosur

edhe dielli është rreckosur

që një zonjë e mban gjerdan

e që kolla po e ngan;

ajo qan behar’n e shkuar

vithe e sup flori mbuluar.

Grua moj, dritëshkurtër moj

Këngën të verbrit dëgjoja”.

“Mbylli grilat, dolën yjtë;

prej kallamat e gdhend fyejt

mos ua hap sado trokasin:

s’kanë se ç’thonë sado bërtasin.

Merr çiklamina dhe zambakë,

yje deti për merak;

O grua pa mjaltë në hoje

shpirtin e ujit dëgjoje…”

– “Athinë. Populli e mori vesh

lajmin me alarm; frikësohesh

mos afrohet kriza. Kryeshefi

deklaroi: “Nuk ka kohë sa t’ju dojë qejfi…”

Merr çiklamin… hala pishe

Zambakë… hala pishe…

O grua…

– … është shumë më e fortë

Lufta…”

LUGATI

C.

Rrënojat e “Mëllenjës”

“Kjo erë që më freskon ballin

në orët kur damarët m’i nxeh mesdita

lulëzon në tjera duar. Merre, po ta fal;

shih, është dru i pemës së limonit…”

Ia dëgjova zërin

ndërsa këqyrja detin e rrekesha të përfytyroja

një anije që fundosën vjet më parë;

quhej “Mëllenja”, një rrënojë e vogël; direkët,

e thyer, shpërndarë më kahe të pazakonta thellë nën ujë, si

tentakula,

apo si mbamendje ëndërrore, që shënojnë kiçin:

gojë e mjegullt e kufomës së një bishe detare gjigande

që ka vdekur në ujë. Qetësia shpërndahet ngado.

Dora-dorës i vjen radha zërave të tjerë që erdhën më pas

pëshpërima të holla e të etura

që mbijnë prej anës tjetër të diellit, prej anës së errët;

mund të mendosh se i ka marrë malli për të pirë një pikë gjak;

zëra të njohur, po s’po mundja t’i dalloja njërin prej

tjetrit.

Dhe atëherë zëri i një burri erdh pranë meje; e ndjeva

qetë-qetë tek binte në zemër të ditës,

thuajse i palëvizshëm:

“Dhe në më dënofsh që të pi farmak, të falënderoj.

Ligjet e tua do të jenë ligjet e mia; e si mund të shkoj

e të endem nga një shtet i huaj në tjetrin, një gur

që gremiset.

më mirë të vdes.

Kush ia del më mirë, zoti e merr vesh”.

Vendet e diellit, e prapë përballë s’i dilni diellit

Vendet e njerëzve, e prapë përballë s’i dilni njeriut.

Drita

 

Ndërsa viti shkon

gjyqtarët që të dënojnë shtohen në numër;

vitet ikin, e ti bisedon me gjithnjë e më pak zëra,

e sheh diellin me sy të tjerë:

ti e di se ata që ndenjtën pas po të mashtronin

deliri i mishit, vallëzimi i dashur

që përfundon në zhveshje.

Ngjan sikur, ndërsa merr kthesë natën në një autostradë të zbrazur,

sheh befasisht sytë e një kafshe që shëndrijnë,

sy tashmë të shkuara; prandaj ndjen sytë e tu:

sheh diellin, pastaj përhumbesh në terr.

Kitoni dorik

që valëzonte si malet kur e prekje me gishta

statujë mermeri me trupin në dritë, po me kokën n’errësirë.

Dhe ata që e braktisën stadiumin për të kapur armët

qëlluan vrapuesin e maratonës

që e pa pistën tek lundronte mbi gjak,

botën që zbrazej si me qenë hënë,

kopshtijet e fitores largohen

i sheh në diell, përtej diellit.

Dhe djemtë që kridhen nga kiçet e anijeve

si furka që ende spërdridhen,

trupa të zhveshur që zhyten në dritën e zezë

me një monedhë ndër dhëmbë, dhe ende notojnë

ndërsa dielli me gjilpërën e artë qep

vela dhe dërrasa të njoma dhe ngjyrat e detit;

edhe sot ata shkojnë thellë në drejtim të lakuar

shtamba të bardha

drejt zajeve në shtrojën e detit.

Dritë, engjëllore dhe e zezë,

qeshje e valëve në shtigje të detit

qeshje e larë me lot,

lypësi plak po të sheh

ndërsa ecën për të kaluar përtej fushave të padukshme –

drita pasqyrohet në gjakun e tij,

gjaku që i dha jetë Eteoklit dhe Polinikut.

Ditë, engjëllore dhe e zezë;

shija e kripur e gruas që helmon të burgosurin

del përmbi valë një degë interesante zbukuruar me pika.

Këndo Antigonë e vogël, këndo, o këndo…

S’po të rrëfej gjëra që kanë shkuar, po flas

për dashuri;

zbukuroji flokët me gjemba diellorë,

vajzë e errët;

zemra e Akrepit ka lindur

tiranin e nxorën prej trupit të njeriut

dhe gjithë vajzat e detit, Nereidat, Graiat

nxitojnë drejt shkëlqimit të perëndeshës që po lind

ai që s’deshi kurrë do të dashurojë

në dritë:

do ta gjesh veten

në një shtëpi të madhe, me shumë dritare të hapura

tek bredh nga dhoma në dhomë, pa ditur ku të

shohësh më parë

sepse pishat do të zhduken, dhe malet e pas-

qyruara, dhe cicërimat e zogjve

deti do të thahet, qelqe të thyera prej veriut në jug

sytë e tu do të zbrazen dritës së ditës

njësoj si gjinkallat që befasisht, të gjitha bashkë, heshtin.

George Seferis

përktheu arbër zaimi

Reklama

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Google

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni /  Ndryshoje )

Po lidhet me %s

Këtë e pëlqejnë %d blogues: