Arber Zaimi

Archive for Shtator, 2012|Monthly archive page

Që çlirimi të mos jetë një formë e re pushtimi

In Artikuj on 30 Shtator, 2012 at 15:52

Njërin prej filmave të saj më kontroversialë, “La pelle”, Liliana Cavani e mbyll me një skenë të pështirë. Një banor i Napolit feston çlirimin e Italisë nga aleatët amerikanë pas Luftës së Dytë Botërore. Me të birin në krah e me një flamur kuqebardhë me shumë yje ai i afrohet tankeve i ekzaltuar, bashkë me turmën me gra e burra që falënderojnë çliruesin që i dha fund luftës. Tanket ecin ngadalë e hijerëndë. Një bjonde ngjitet sipër një tanku, puthet me ushtarët. Burri del para tankut me fëmijë në krahë, dhe valëvit flamurin amerikan i ngazëllyer. Befas pengohet, bie – dhe aty Liliana Cavani nuk heziton fare me kumtin pamor – zinxhiri i tankut e shkel, kafka i plas në mënyrë eksplicite, truri bëhet përshesh bashkë me zorrët e me të brendshmet. Mbeten të paprekura gjymtyrët, në të dyja anët e zinxhirit. Turma tronditet, ulërimat nisin, dhe njerëzit vrapojnë të pështirosur, ndërsa Marcello Mastroianni, në rolin e një kapiteni të mbetur nga ushtria perandorake italiane, përpiqet të marrë situatën në dorë.

Nejse. Me fillimin e fushatës elektorale, si pa të keq, lexoj nëpër media e dëgjoj nëpër emisione televizive të artikulohet si alternativë për “çlirimin” e vendit nga “shkatërrimi përfundimtar” një aleancë të mundshme të Edi Ramës me Ilir Metën. Arsyetimi është vetëshprehës dhe vetëpërmbushës – përderisa qëllimi i vetëm është të shkojë Berisha dhe kasta e tij – çdo mjet vlen. Duket se në PS deri diku ky propozim është rehatuar, dhe të rrallë janë zërat që kundërshtojnë fort këtë strategji, prezantuar si e domosdoshme; se s’ke ç’i bën; se politika i ka këto; se kompromisi është çmimi që duhet paguar për zgjidhjen; se as mua s’më pëlqen po si thua ti, të mbajmë Berishën; se edhe ti që kritikon kot bën moral, ça kujton se je… Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Advertisements

Fyell me ashtin e shpinës – 3

In Përkthime, Vjersha on 22 Shtator, 2012 at 12:51

V. Majakovski

 

Black Square, 1915 – Kasimir Malevich

Do fshij nga mendja vitin, datën edhe ditën

Me një copë letër do mbyll veten n’izolim

Magji çnjerëzore falma mua dritën

mes fjalësh trishtimi ngjize një krijim!

 

Sot, tek po hyja në shtëpi

diçka nuk ish si duhet,

një aromë

Nën fustan të mëndafshtë ti diçka mbaje fshehur

një kundërmim temjani vërtitej nëpër dhomë.

E lumtur që më takon?

Ftohtësisht

“shumë”.

Hutia nis të më mbushë, arsyen ma pushton.

I prushtë dhe në ethe seç më merr një dëshpërim.

Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Pamundësia për të ëndërruar (kundër hegjemonisë)

In Artikuj on 17 Shtator, 2012 at 23:46

The strength of the curve, 1930 – Tullio Crali

Ndërsa zhvillimi teknologjik ka bërë që mass-media, përcjellësi që lidh botët e brendshme të kujtdo me shumëkënd të evoluojë prej shtypshkrimit te fotografia bardh-e-zi, e më pas te ajo me ngjyra, pastaj te zëri nëpër radio, pamja në lëvizje (video), e gjer te tre dimensionet që mund t’i shohim në kinema – me aftësinë tonë për të ëndërruar ka ngjarë e kundërta. Dikur ëndërrat duket se kishin më shumë ngjyra, më shumë dinamikë e i qaseshin më tepër realitetit, ndërsa sot duket se ëndërrohen ëndërra të printuara në seri, si bartëse të një propagande të hapur, të thjeshtë e naïve, sepse të pandërgjegjshme. Duket sikur jemi në gjendje të ëndërrojmë vetëm kitsch, për të përdorur një këndvështrim interesant që dikur Walter Benjamin ua hodhi shoqërive të përparuara teknologjikisht.

Sot, kur një ideologji fondamentaliste e tregut dominon gjithë globin, ndërkohë që besohet pa skepticizëm e dyshim në “një dorë të padukshme”, ndërsa nuk hezitojmë t’i japim gjithçkaje një vlerë këmbimi (gjer edhe pasionit, idealit, besimit, besnikërisë, dijes, miqësisë e solidaritetit) ëndrrat e individit dhe të shoqërisë duken të tredhura. Janë kryesisht ëndrra hedonistësh konsumistë, që duan të kenë pará, duan të kenë njerëz nën hyqëm, të kenë prona materiale si shtëpitë a makinat, jomateriale si statusi social (ofiqet shkencore), apo njerëzore (të kenë në dispozicion partnerët më sexy, më fit, më fun dhe më smart që ofron tregu).

Kjo paaftësi për të ëndërruar nuk përjetohet fshehurazi e me turp, përkundrazi përbën një vlerë të trupëzueshme, për të cilën mund edhe të mburresh publikisht. Gjer edhe ata që duhet t’i japin shkëndijën nistore ëndrrave, pra të përkundërtit e aktualitetit – opozitarët, edhe ata gjenden po aq të gëlltitur në veshtullinë e përgjithshme (nuk e kam fjalën për afaristët apo pronarët, sepse nuk jam as i pari as i fundit që e them, po secili afarist e secili pronar është pushteti, e në thelb e ka të pamundur të jetë opozitar). Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

“Letra” e amerikanit

In Artikuj on 12 Shtator, 2012 at 18:05

Coca-Cola Santa, 1944 – Haddon Sundblom

Letra e ambasadorit amerikan për “Shekullin”, ku me demek ndërprikësh marrëdhëniet deri në një vendim tjetër, i shtohet groteskut elektoral të ditëve të fundit. Por nuk i shtohet si diçka thelbësisht e re, përkundrazi, ky eveniment është thjesht budallallëku i radhës në këtë estradë të stërzgjatur e të pakuptimtë që me dashamirësi po e quajmë “skenë politike shqiptare”.

Të të njëjtit nivel kanë qenë dhe reagimet ndaj “Letrës”, por sidomos mosreagimet. Ç’ka ndodhur? Edhe pse, si shqiptar i mirë që jam e di që duhet të tregohem i matur e i pjekur kah shkruaj, si shqiptar i mirë duhet të bëj çmos që të shmang përmendjen e të qenit shqiptar, e të flas sa më shumë për sende pa lidhje, të tërholl bisedën, të hyj në sofistikimet më të kota e të mos dal kurrë në thelb (se ashtu e do puna, se bota është e padrejtë, se s’ka gjësend tjetër veç realpolitikës, se mirë e kam po kështu s’bëhet, se nuk do gjej dot punë, se ne jetojmë prej Amerikës, se ata na çliruan Kosovën) – unë kam vendosur që në këtë shkrim të veproj ndryshe.

Meqenëse “Shkenca e komunikimit” na mëson se nuk qenkërkemi, por thjesht u dukërkemi, nuk e paskërkemi seriozisht, po thjesht lodrokërkemi, unë në rolin e parë të student kurajoz po marr përsipër që në këtë shkrim të luaj rolin e dytë e të padëshiruar të shqiptarit të keq. Domethënë, të shqiptarit që nuk e vret mendjen hiç për “shkencën e komunikimit”, të shqiptarit që përbuz lajle-lulet dhe lajkat ndaj “më të fortit”, të shqiptarit që beson se ndryshimi është i mundshëm, që angazhohet tek ky ndryshim, tek dashuria për të vërtetën, tek fjala, dhe tek qenia që del përsipër saj. Për arsye aspak “deontologjike” marr përsipër të them të vërtetën, ashtu siç, moti e kemi parë të gjithë tek ndodh. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Çështja e grave, kompromis apo konflikt

In Artikuj on 10 Shtator, 2012 at 17:49

Three Women, 1930 – David Burliuk

Çështja e grave, bashkë me një sërë çështjesh të tjera, ngrihen në përgjithësi sa herë që ka ndonjë qokë. Edhe kësaj radhe, për tetë marsin, nuk munguan debate e diskutime si garniturë e festive grarishte, nuk munguan fushatat ndërgjegjësuese, apo frazat e politikanëve që u përpoqën të kapitalizonin “kredite publike”, pra të fitonin pikë duke u marrë me çështjen e momentit, pra me problemet e grave.

Po cili është problemi i grave? Ca thonë që gratë kanë problemin e prezencës në sferat e larta të vendimmarrjes, e duhen ndihmuar me kuota. Ca thonë që gratë kanë nevojë për më shumë liri, që të bëjnë çkado që duan pa u ndjerë të detyruara. Ca thonë që gratë kanë nevojë për më shumë pushtet, pavarësi, vlerësim etj. Por këto përgjigje duken të pjesshme, e në një analizë të thellë, duken të bazuara mbi bindje jo tepër koherente në logjikën e atyre që i mbajnë. Pra cila është pyetja që duhet të shtrojmë, kujt duhet t’ia drejtojmë, e ç’përgjigje duhet  të presim, sa i përket problemit të grave? Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Nacionalizmi dhe Internacionalizmi

In Përkthime on 6 Shtator, 2012 at 20:13

Story Painter – Jacob Lawrence

Joshua Moufawad-Paul

Le t’ia nisim me një tension dialektik: proletariati, duke qenë klasë internacionale, nuk ka komb; në të njëjtën kohë proletariati kudo është i përfshirë në kombe – madje prandaj ekzistojnë kombet. Që të jemi më të saktë, kapitalizmi prodhon një situatë globale në të cilën proletariati ka një destin të përbashkët (pra është një klasë punëtore ndërkombëtare e aftë të bashkohet kundër kapitalizmit ndërkombëtar), por gjithsesi proletariati shfaqet në situata konkrete të kombeve, bile dhe kombeve që parazitojnë mbi kombe të tjera, sepse kapitalizmi global nuk është një shtet botëror por më shumë përngjet me një shumësi shtetesh – disa prej të cilave janë imperialiste, disa janë shtete uzurpatore, disa periferike, e shumë prej tyre kanë disa prej karakteristikave të sipërpërmendura. Kështu që proletariati në njërën anë duhet të lëvizë drejt një pozicioni të bashkimit me të ngjashmit e tij anembanë, por nga ana tjetër nuk mundet t’i shpëtojë faktit se ekziston i kornizuar në rrethana tepër konkrete. Në këtë situatë rruga e një lëvizjeje revolucionare nuk mundet thjesht të ndjekë diktatet e një tjetër lëvizjeje; se po të ndodhë kështu njerëzit që jetojnë në një komb, do mund të gjendeshin të shtypur, madje edhe nga punëtorët e kombit tjetër.

Pamundësia për ta zgjidhur këtë tension i ka çuar disa komunistë në gabime të mëdha: nga një anë nëse fokusohesh shumë te fakti që proletariati është një klasë ndërkombëtare që ndonjëherë ekziston jashtë historisë dhe nuk është zhvilluar prej rrethanave partikulare, konkrete, mund të përfundosh në shovinizëm kolonial; e nga ana tjetër nëse përqendrohesh shumë te dallimet dhe te ideja që popujt në vende të ndryshme nuk kanë asgjë të përbashkët dhe që secila situatë duhet të trajtohet si komplekse dhe unike, rrezikon të përfundosh në kulturalizëm kombëtar. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Transporti publik: Lëngata që solli total-privatizimi

In Artikuj on 4 Shtator, 2012 at 12:41

Sardines, 1955 – Michael Goldberg

Ndërsa gjetiu publikja dhe alternativat e saj po diskutohen tepër seriozisht, në politikë e jo vetëm, në Shqipëri retorika paraelektorale e thuajse cilitdo ende ekzalton individualizmin, privatësinë dhe konkurencën. Po në u shkëputshim për një çast prej debateve shkenciste të furnizuara nga utopia ekonomike neoliberale e në i kthefshim sytë nga e përditshmja, ndoshta frika prej së përbashkëtës zvogëlohet e zbutet karshi nevojës gjithnjë e më të madhe që kemi për të.

Sipas doracakëve të fondamentalistëve të tregut, po edhe sipas “pulitikave” të bëra nga pushteti qendror e lokal në Shqipëri prej 2000 e këtej, në një sistem të tillë (market stalinism po e quajnë së fundi në perëndim, ndërsa te ne demokraci) logjika duhet të jetë kjo: mjafton që shteti të krijojë rrjetin, se atë e mbush me limfë vitale privati, i pandalshëm në zgjerimin e tij sasior e cilësor. Po a është kështu? Le të marrim një shembull, një prej sektorëve që ka kaluar thuajse tërësisht në dorë të privatëve, infrastrukturën e transportit. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »