Arber Zaimi

Archive for Janar, 2016|Monthly archive page

Dy poezi amerikane

In Përkthime, Vjersha on 29 Janar, 2016 at 17:19
Alberto Giacometti - Rruga, 1952

Alberto Giacometti – Rruga, 1952

Unë, mbijetuesi

 

E di: sigurisht që është thjesht fat

Që unë kam mbijetuar, ndërkohë që kam humbur kaq shumë miq. Por mbrëmë në një ëndërr

I dëgjova ata miq që thoshin për mua: “Mbijetesë e më të aftit”

Dhe e urreva vetveten.

 

Kur dëgjova se një burrë shteti i madh qenka sëmurë

 

Nëse njeriu i pazëvendësueshëm mrrolet

Dy perandori dridhen.

Nëse njeriu i pazëvendësueshëm vdes

Bota sheh rreth e qark si një nënë që ka mbetur pa qumësht për fëmijën e saj.

Nëse njeriu i pazëvendësueshëm do të kthehej sërish një javë pas vdekjes së tij

Në gjithë këtë vend nuk do të kishte më qoftë dhe një vend pune për të, as si roje i derës.

 

Bertolt Brecht

Advertisements

Epokat e reja  

In Përkthime, Vjersha on 28 Janar, 2016 at 12:17

 

Is my iPhone locked? - Jeanette Hayes

Is my iPhone locked? – Jeanette Hayes

Një epokë e re nuk fillon befasisht

Gjyshi im tashmë jetonte në epokën e re

Nipi im ndoshta ende do të jetojë në të vjetrën.

 

Mishi i ri hahet me pirunjtë e vjetër.

 

Nuk ishin makinat e para

As tanket

As aeroplanët përmbi çati

As bombarduesit

 

Teknologjia e re transmetoi idiotësitë e vjetra.

Dija vazhdoi të përcillej gojarisht.

 

Bertolt Brecht

Kur mendoj për ferrin

In Përkthime, Vjersha on 27 Janar, 2016 at 03:03

 

Archibald J. Motley Jr. - Black Belt, 1934

Archibald J. Motley Jr. – Black Belt, 1934

Kur mendoj për ferrin më kujtohet

Se vëllai im Shelley kujtonte se ky qe një vend

Shumë i ngjashëm me qytetin e Londrës. Unë

Që jetoj në Los Anxheles dhe jo në Londër

Kam kuptuar, duke menduar për ferrin, se prapë se prapë

Duhet të ngjasojë më shumë me Los Anxhelesin.

 

Edhe në ferr

Ka, dhe s’kam dyshim, kopshte të tilla luksoze

Me lule të mëdhaja sa një dru, të cilat sigurisht që vyshken

Atypëraty nëse nuk ujiten me ujë shumë të shtrenjtë. Dhe ka

Tregje pemësh

Me pirgje të mëdha pemësh, edhe pse ato s’kanë

As erë as shije. Dhe varganë të pambarimtë makinash

Më të lehta se vetë hijet e tyre, më të shpejta

Se mendimet çmendurake, vetura të shndritshme në të cilat

Njerëz që duken plot gaz vijnë prej kurrkundit dhe shkojnë

Kurrkund.

Dhe shtëpi, të ndërtuara për njerëz të lumtur, të cilat pra rrinë bosh

Edhe kur dikush banon në to.

 

Shtëpitë në ferr, po ashtu, nuk janë të gjitha të shëmtuara.

Por frika se mund të të flakin në rrugë

I ronit banorët e vilave hiç më pak se

Banorët e barakave në geto.

 

Bertolt Brecht

Pas vdekjes së bashkëpunëtores sime M.S.

In Përkthime, Vjersha on 25 Janar, 2016 at 18:17

Margarete Steffin

Margarete Steffin

I

Në vitin e nëntë të arratisjes nga Hitleri

E lodhur prej udhëtimit

Prej të ftohtit e prej urisë në Finlandën dimërore

Dhe prej të priturit për një pasaportë drejt një kontinenti tjetër

Shoqja jonë Steffin vdiq

Në qytetin e kuq të Moskës.

II

Gjenerali im ra

Ushtari im ra

 

Nxënësi im shkoi

Mësuesi im shkoi

 

Mëndesha ime iku

Foshnja ime iku.

III

Kur erdhi koha që një Vdekje jo e pasjellshme

I rrudhi shpatullat dhe m’i tregoi pesë lobet e dërrmuara të mushkërive të saj

Duke mos mundur ta paramendoj se si do të mund të mbijetonte vetëm me të gjashtin

Unë shpejt e shpejt i mblodha 500 punë

Gjëra që duhen bërë menjëherë, tani, nesër, vitin e ardhshëm

E për shtatë vite rresht nisur nga tash

Nisa të pyes pyetje të pambarimta, por vendimtare

Që s’u jep dot përgjigje tjetërkush veç saj

Dhe kaq e nevojitur

Ajo vdiq më lehtësisht.

IV

Në kujtim të mësueses sime të vogël

Të syve të saj, të xixave të kaltra të mllefit të saj

Dhe palltos së saj prej doku të vjetëruar me kapuçin e madh

E me fundin e gjatë, unë e kisha pagëzuar

Orionin në qiellin e natës si konstelacioni Steffin.

E kur ngre sytë për ta vështruar, duke tundur kokën

Herë herë dëgjoj një kollitje të lehtë.

V

Rrënojë

Aty është kutia e drunjtë ku ende rrinë letrat me shënime për ndërtimin e dramës

Aty janë thikat bavareze, aty është tryeza për të shkruar mbi të

Aty është dërrasa e zezë, aty janë ende maskat

Aty është radioja e vogël, dhe arka ushtarake

Aty është përgjigjja, vetëm se s’është më askush që të bëjë pyetjet

Lart mbi kopsht

Qëndron Konstelacioni Steffin.

VI

Pas vdekjes së bashkëpunëtores sime M.S.

Që kur vdiqe ti, mësuese e vogël

Unë vij vërdallë pa pushim, pa parë gjë

Në një botë të hirtë, i mpirë

Si të isha i papunë, si të mos kisha asgjë për të bërë.

 

S’ka pranim

Në punishten e teatrit për mua, as për

Ndonjë të huaj tjetër.

 

Rrugët dhe kopshtet publike

Tash i shoh në orë të pazakonta, kështu që

Zor se i njoh.

 

Në shtëpi

Nuk mund të shkoj: më vjen turp

Prej të qenit i papunë dhe

Në mjerim.

 

Bertolt Brecht

Mbi vetëvrasjen e refugjatit W.B.  

In Përkthime, Vjersha on 25 Janar, 2016 at 04:25

 

Paul Klee - Shenjti i dritës së brendshme, 1921

Paul Klee – Shenjti i dritës së brendshme, 1921

Më thanë se ti e ngrite dorën ndaj vetvetes

E i paraprive kasapit.

Pas tetë vjetësh në ekzil, duke vëzhguar ngritjen e armikut

Edhe në fund, i shtyrë drejt një kufiri të pakalueshëm

Kapërceve, kështu më thanë, një kufi të kalueshëm.

 

Perandoritë bien. Kryetarë bandash

Krekosen vërdallë si të ishin burra shtetesh. Popujt

Më as që mund të shihen nën gjithë ato armatime.

 

Pra e ardhmja shtrihet në terr dhe forcat e së drejtës

Janë të dobëta. Të gjitha këto i kishe të qarta

Kur shkatërrove një trup të torturueshëm.

 

Bertolt Brecht, 1941

Soneti numër 19

In Përkthime, Vjersha on 25 Janar, 2016 at 02:53
Giorgio de Chirico - Dy maskat, 1926

Giorgio de Chirico – Dy maskat, 1926

Kërkesa ime e vetme: me mua të qëndrosh

Se dua të të dëgjoj, pavarësisht se ç’thua

Në qofsh i shurdhët, më duhen fjalët e tua

Në qofsh belban, më duhesh që t’shikosh

 

Në qofsh i verbër, unë do të të mbaj n’vëzhgim

Ti si ushtar mision e ke të jesh në krahun tim:

Se ende as në gjys’rruge s’jemi në këtë udhëtim

E nata, mbaje mend, ende na ka n’rrethim.

 

Të thuash “lërmë sa të shërohem” nuk arsyetohesh – tash

Të thuash “kudo” (por jo këtu) nuk është arsyetim

Do ketë dikur për ty shërim, por jo lirim prej detyrës – tash.

Ti e di, ai që nevojitet nuk mund të jetë i lirë të shkojë

E ti e di se për ty unë kam kaq urgjentisht nevojë

Po flas si “unë”, dhe pse si “ne” do kish më shumë kuptim.

 

Bertolt Brecht

Motto

In Përkthime, Vjersha on 23 Janar, 2016 at 12:33
Ellenforradalom - Hincz Gyula, 1956

Ellenforradalom – Hincz Gyula, 1956

Në kohërat e errëta

A ka me pasë dhe këngë?

Po, ka me pasë dhe këngë

Për kohërat e errëta.

 

Bertolt Brecht

Mbi rrëgjimin e dashurisë

In Përkthime, Vjersha on 22 Janar, 2016 at 21:09

 

Jeanne Mammen - Në bar, 1926

Jeanne Mammen – Në bar, 1926

Nënat tuaja lindnin me dhimbje, por gratë tuaja

Ngjizin me dhimbje.

 

Akti i dashurisë

Nuk do të përparojë më tej. Ndërzimi sërish do të ndodhë, por

Përqafimi do të jetë përqafim prej mundësish. Gratë

I ngrenë krahët në pozicion mbrojtës ndërkohë

Që mbahen prej atyre që i kanë.

 

Mjelësja fshatare, e famshme

Për aftësinë e saj që të ndjejë lumturi

Në përqafim, i sheh me neveri

Motrat e saj të palumtura veshur me gëzofë të shtrenjtë

Që paguhen për secilën spërdredhje të bythëve të tyre të përkëdhelura.

 

Burimi durimplotë

Që ia ka shuar etjen kaq shumë brezave

Sheh i tmerruar se si i fundit prej tyre

Gëlltit me zor një gllënjkë ujë, fytyrëmrrolur.

 

Çdo kafshë mundet ta bëjë. Por mes këtyre njerëzve

Konsiderohet art.

 

B.Brecht

Mbi mënyrën se si ndërtohen veprat afatgjata

In Përkthime, Vjersha on 22 Janar, 2016 at 15:17
Artisti i dëshpëruar përballë përmasave të rrënojave antike - Johann Heinrich Fuseli

Artisti i dëshpëruar përballë përmasave të rrënojave antike – Johann Heinrich Fuseli

I

1

Sa kohë

Zgjasin veprat? Për aq kohë

Sa nuk janë të përfunduara.

Sepse për sa kohë që ende kërkojnë punë

Nuk rrënohen.

 

Duke grishur për më shumë punë

Duke shpërblyer pjesëmarrjen

Dhe qenia e tyre zgjat për aq kohë

Sa ende të jenë grishëse e shpërblyese.

 

Veprat e nevojshme

Grishin popullin

Veprat artistike

Lypin art

Veprat e urta

Kërkojnë dije

E ato që janë gatuar për të qenë të plota

Tregojnë mangësi

 

Jetëgjatat

Janë gjithnjë pranë rrëzimit

Ato që janë planifikuar në një shkallë të stërmadhe

Janë të papërfunduara.

Ende të pakryera

Si një mur që pret ta mbulojnë dredhkat

(Që ishte dikur i papërfunduar

Kohë më parë, para se të mbinin dredhkat; i zhveshur).

 

Megjithatë jetëshkurtrat

Porsi ato makinat që përdoren

Edhe pse s’janë shumë të mira

Ama premtojnë për një model të ri, të përmirësuar

Ashtu dhe vepra që të zgjasë duhet

Ndërtuar si

Një makinë plot mangësi.

2.

Kështu dhe lojërat që shpikim

Shpresojmë të jenë të pambaruara;

Dhe sendet që përdorim gjatë lojës

E ç’janë ato vallë po të mos kishin gërvishtjet

Prej shumë gishtave, ato pjesë që duken të dëmtuara

Të cilat prodhojnë vetë fisnikërinë e formës;

Po ashtu edhe fjalët të cilave

Kuptimi shumë shpesh iu ndryshoi

Me ndërrimin e folësve.

3.

Mos shko kurrë përpara pa shkuar

Fillimisht pas që të kontrollosh drejtimin.

Ata që të bëjnë pyetje janë ata

Të cilëve do u përgjigjesh, por

Ata që të dëgjojnë janë

Ata që më vonë do të të pyesin.

 

Kush do të flasë?

Ai që nuk ka folur ende.

Kush do të hyjë?

Ai që ende nuk ka hyrë.

 

Ata pozita e të cilëve duket e parëndësishme

Kur dikush u hedh sytë

Janë

Të fuqishmit e të nesërmes

Ata që kanë nevojë për ty

Do të jenë në pushtet.

 

Kush i jep jetëgjatësi veprave?

Ata që do të jenë gjallë në atë kohë.

Cilët duhen përzgjedhur si ndërtues?

Ata që ende s’kanë lindur.

 

Mos pyet se si do të jenë ata. Por

Përcaktoje.

 

II

Nëse mund të thuhet diçka e cila nuk kuptohet atypëraty

Nëse mund të jepet një këshillë e cila kërkon kohë të gjatë të përmbushet

Nëse njeriu i trembet sëmundjes në të ardhmen, apo

Këmbëngulësisë së armikut, apo kataklizmave që rrënojnë gjithçka

Atëherë veprat duhet të jenë afatgjata.

 

III

Dëshira për të bërë vepra afatgjata

Nuk duhet mirëpritur gjithnjë

 

Ai që i drejtohet të palindurve ende

Shpesh nuk bën asgjë për lindjen e tyre.

Ai nuk lufton, megjithatë dëshiron të fitojë.

Ai nuk sheh asnjë armik

Përveç harresës.

 

Pse duhet të zgjasë përgjithnjë secila fitore?

Një shprehje e mirë ia vlen të vihet në dukje

Vetëm për aq kohë sa mund të rindodhë rasti

Për të cilin ajo qe e mirë.

Disa përvoja pasi marrin formën e përkryer

E pasurojnë njerëzimin

Por pasuria mund të bëhet e tepërt.

Jo vetëm përvojat

Por edhe grumbullimi i tyre mund ta plakë njeriun.

 

Pra dëshira për të bërë vepra afatgjata

Nuk duhet mirëpritur gjithnjë.

 

Bertolt Brecht