Arber Zaimi

Archive for Korrik, 2017|Monthly archive page

Premtimi i ftohtë i muzgut

In Vjersha on 25 Korrik, 2017 at 23:25

William Baziotes – Pasqyrë në mesnatë, II, 1942

S´lë vend për dyzime; harresa –
Lëmimi më i mirë; ne,
Që atëbotë nuk e deshëm njëri-tjetrin
Bashkë, në pamundësinë e vetmisë sonë,
Mëtojmë të shmangim me çdo kusht
Dëgjimin e zërave që shpojnë nga brenda
Pa u ndalur, si hala tejkohore, që breshtës s´i ndahen as dimrit;
Ndoshta s´e kemi mirë, nuk mund të jetë kaq e rëndë
Një pyetje, një pyetje që ende s´e ka gjetur
Përdorimin e vet, një subjekt që ende
S´ka hije të vetën – që s´e ndjek pra asgjë
Asnjë shembëllim prej së shkuarës
Që ka qenë e që do të jetë,
Megjithatë neve dëgjojmë, dëgjojmë…
Së brendmi, në qartësi absolute – terr i zbrazëtisë, madje edhe nata
Vërshon si një lumë i tejfryrë
Në atë oqean errësire

Bashkë me ne.

Advertisements

Tej dritës, tej hijes

In Vjersha on 23 Korrik, 2017 at 00:38

Walter Darby Bannard – Truk, 1958

Terri s´mundet ta ftohë kujtimin e një dielli
Mes syve të tu e të mive tash heshtja zu vend;
Mes ëndrrave e planeve të tua e të miave
Një tragë e një shtegu të vjetër mbuluar me ferra,
Udha e ronitur e urtisë së harruar.
Thatësira e nesërme do i shkretojë dhe faqet si fushat
Pa lot, pa burime, pa shi.
Në muzg të së sotmes zvarget një bisedë
Mbi të blertën e syve të tij.

Kaq rrallë kemi ndenjur bashkë pa folur, pa lëvizur
Në kohët më të ftohta të të vërtetave të tua.
Tash ndarja zë vend, internim i përjetshëm, total;
Përballë njëri-tjetrit të palëvizshëm, thjesht qenie, pa dukje
Si blloqe të gurtë mes dheu të bardhë, nën pluhurin e ardhur nga rruga
Që në barkun e saj mban natën dhe e vjell mbi ndërtesa
Ku gëlojnë rrejshmëri, që vdesin njerëzisht, porsi ti –
Simfoni papërkulshmërie përballë dhimbjes e interlude gëzimi
Bibliotekë e djegur prej një zjarri banal
Ku dikush mësoi të buzëqeshë e të qajë
Para se të bëhej indiferent ndaj prekjes së kohës
E prej heshtjeve të jetës, që e mpijnë trishtimin.

Pëllumbat

In Vjersha on 22 Korrik, 2017 at 23:31

Hedda Sterne – Further, 1985

Qefinin e përhimë qiellor stolisin me flatra
Mbi beton-horizontin e mprehtë tiranas.
Veshëmbyllur ndaj zhurmave këtej poshtë ata shpojnë
Lartësitë drejt kujtimit të kaltërsisë së dikurshme mbi kodra e drurë.
Flatrash ndajnë shëmtinë nga shëmtia, indiferentë
Mbi xhamat, çelikun, çimenton, asfaltin,
Rrëmujën stërpikur me ar e argjend.
Zhveshur prej nxehtësisë publike, patrembur prej kiametit
Mbi kulme banesash të vjetra që shpejt do të shemben
Bartin me vete të vërtetat absolute të profecive antike.

Pjella të kohës kur njeriu ishte njeri, flatrojnë ajrin e ngathët të një bote plot pluhur.

Babë e bir

In Përkthime, Vjersha on 15 Korrik, 2017 at 00:11

Ashot Avagyan – Fllad i lehtë juglindor brenda në rreth, 2008.

Delmore Schwartz

”Prej një pike të caktuar e më andej nuk ka më asnjë mundësi kthimi pas. Ajo është pika që duhet mbërrirë”. 

Franz Kafka

 

Baba:

Në këto raste ndjenjat befasojnë
Spontane si vetë shiu edhe imponojnë
Drejtpërdrejtësi, dhe sy që hezitojnë –

Biri:

Babë ti Polonius nuk më je, diçka po më fsheh,
Me siguri. Por unë e dalloj
Shkërbimin e lyerjen e ndjenjës së shtirur
Që e nderon gojën e lehtë, por që s´buron mjerisht
Nga gjëra të ndjera, të pasura a të ditura tërësisht.

Baba:

Lërmë të të tregoj se ç´është që të frikëson
Kur zgjohesh gjumi ende i dehur me gjumë:
Frikë ke ti nga koha e nga i saji lumë
Që rrjedh ngadalë, si akulli kur shkrin, si tymi ajrit kur shkon
në qiellin plot shkëlqim kur dielli del në Shkurt.
Faji jot emër s´ka se emri i tij është koha,
Se emri i tij është vdekja. Por po të duash ti e ndalon
Kohën teksa grimë pas grime ajo prej teje shkon.

Biri:

Por unë mendoja se ajo qe e mbushur me premtim
Madje dhe tash, emocioni i të shkuarit tej –

 

Baba:

Ky është prej saj bash i pari kërcënim
Mashtrimi për një të ardhme të ndryshme nga tani;
Të gjithë ne, gjithnjë veçse bishtnojmë
Drejt kinemasë apo Azisë. Të gjithë shkojmë
Drejt një hiçi të papërcaktuar.

Biri:

A duhet të jetë kështu medoemos?
E vë në dyshim këtë ndjesi që po më jep
Si gjërat që mësohen kur përvoja rrudhet mbi ashtin e mbërdhirë
Edhe kjo ndjenjë më duket e papjekur, e paarrirë.
Tash lërmë të jem i papërmbajtur e të shpërthej në gëzim,
Sikur të isha i pavdekshëm, e ardhmja ime – lodërtim.
Koha është flakë vallëzuese kur je njëzet e një,
Këngë, britma e kupa, për diellin pi edhe një,
I fortë në timon, motorrin qindra kuaj
Pa e menduar vdekjen e largme e të huaj.

Baba:

Po të buronte koha prej vullnetit tënd, po të qe kjo mrekulli
Gabim do kisha bërë që të dyshoja në pasionin tënd gjithsesi.
Por ja që secila moshë tradhtohet nga e njëjta formë e ligësht.
Secili çast është drejt vdekjes. Ti do përpiqesh që t´i ikësh
Kohës që shkrin dhe shpirtit tënd që e bjerr
Duke e fshehur kokën në një vrimë të ngrohtë e në terr.
Shih, gjithë bishtnimet që shumëkush ka bërë
Për t´i ikur fajit të kohës, në fund ato bëhen një,
Pra njëshi si një numër në mes të një turme
Njëshi si një anonim atje në audiencë
Njëshi pa shprehje fytyre në një galeri metroje
Në një metro në mes aq shumë fytyrash,
Njëshi që lexon gazetën e përditshme,
I ndarë prej aktorit e prej aktit, një anëtar
I opinionit publik, që kurrë nuk përfshihet.
I integruar në ëndrrën për një cigare më të mirë,
Që arratiset në fëmijërinë e vet gjatë koncertit simfonik
Që blen gjumë në farmaci dhe blen madhështi
Në koncertin e një bande, dhe blen Havain
Në ekran, dhe gjithkund tjetër blen një shkëlqim spitullaq:
Njëshi që kur është i trishtuar merr diçka për të ngjëruar,
Një limonatë me akullore, një sanduiç të thekur
Ose rregullon dhëmbët, gjithnjë gjen një mundësi për t´i bishtnuar
Dhimbjes së vërtetë, dhe ëndërron kamje për të prekur.
Kjo është ajo çka bën njëshi, çka bëhet njëshi
Sepse njëshi ka frikë të rrijë vetëm,
Secili me vdekjen e vet në dhomën e vetmuar.
Por ka dhe një qëndrim. Po të duash ti e ndalon
Kohën teksa grimë pas grime ajo prej teje shkon.

Biri:

Tani po më tremb. Çfarë tjetër duhet të di?

Baba:

Fajin, fajin e kohës, fajin e paemërt.
Rroke fort frikën tënde, e ashtu rrok vetveten,
Vullnetin tënd të vërtetë. Qëndro me zotësi
Dhe mbaje kohën brenda vetes, të tmerrshmen fshehtësi.
Përballu me vetveten, e pa u lodhur kthehu pas
Te ajo që ishe, tek historia e vetes.
Gjithnjë je një borxhli. Mos e harro
Ëndrrën e lënë për më vonë, e cila nuk e sjell
Kënaqësinë e menjëhershme ashtu si pija, por që lyp
Punë për ndërtim dhe me mjetet durim.
Shih lythat që të dalin në fytyrën tënde dhe në të mikut fytyrë
Në fytyrën e mikut tënd dhe po pra, tek jotja fytyrë.
Më e bukura grua prapë djersin, këto mbetje kafshërore
E idealet që rrinë tek ne, kaq lartësisht qiellore…

Biri:

Për shkak të kësaj ca qeshin e të tjerë qajnë.

Baba:

Mos shiko kurrë pas, mos e kthe fytyrën tej.
Nuk ikën dot prej vetes, nuk merr dot tjetër emër,
Nuk fle dot bashkë me rrena. Gjithnjë i njëjti
Gjithnjë vetja e njëjtë prej të gjumit hi
Rilind bashkë me kujtimet e veta, gjithnjë, gjithnjë
Feniksi me kujtime tetëqind mijë!

Biri:

Ç´duhet të bëj unë pra, që është kaq vështirë?

Baba:

Duhet të shihesh me vdekjen tënde sy më sy
Duhet, njësoj si personazh i së lashtës tragjedi
Të vendosësh përgjithnjë se ku të rri zemra ty.
Dashuria, pushteti e fama qëndrojnë mbi një absolut
Nën natën e paformë a ditën plot bardhësi
Nën violinën kërkimtare, nën shpuesin flaut.
Një absolut! Në atë skaj zbehet Venusi edhe Qesari vetë,
Varur prej një parvazi të katit të pesëdhjetë,
Apo tkurrur në shtrat kur inferimerja të mbulon
pomadash ligështuese e kompresash të njoma.
Kur lajmi është i sigurt, përtej secilës frikë
Aty prek plagën, më të dashurën, atë që nuk ka prikë.
Aty në hije të vdekjes, mundesh ta kuptosh pak
Dëshirën e pathjeshtueshme, botën pa fund e cak.

Biri:

Po zë ta marr vesh se përse unë bishtnoj
Vizionin tënd të vështirë nuk mundem ta pranoj.

Baba:

Fillo që të kuptosh vendimin më të parë.
Hamleti është shembulli: veç duke vdekur
Ai e zu burrninë, barrën e të vdekurit,
Boll me bishtnim, boll me ofshama,
Boll me ëndrra.
Vendos se po vdes
Se koha është në ty, e pashmangshme
Një hije, që asnjë rrokje nuk e emërton.
Vepro në atë hije, sikur vdekjen ta kesh tash:
Atëherë do të veprojë vetja jote, atëherë do të dish.

Biri:

Baba më ka mësuar të jem serioz.

Baba:

Ji fajtor për vetveten kur shihesh në pasqyrë.

 

Përktheu prej anglishtes Arbër Zaimi

Zotërimi i së djeshmes

In Përkthime, Prozë on 11 Korrik, 2017 at 00:26

John Altoon – Dy figura dhe një pëllumb, 1957

J.L. Borges

E di se kam humbur shumëçka, aq sa nuk mund t´i numëroj, dhe tanimë zotërimet e mia janë pikërisht ato humbje. E di se e kam humbur të verdhën e të zezën dhe mendoj mbi ato ngjyra të pamundshme ndryshe nga ç´i mendojnë ata që shohin. Im atë ka vdekur dhe gjithnjë është krah meje. Kur dua të numëroj rrokjet e vargjeve të Swinburne-it, e bëj, më thonë, me zërin e tij. Veç ajo që ka vdekur është jona, jona është veç ajo që kemi humbur. Ilioni e pat, por Ilioni vazhdon të jetojë në hekzametrin që e vajton. Izraeli u krye vetëm pasi u bë një nostalgji e lashtë. Secila poemë, me kalimin e kohës, bëhet elegji. Tonat janë gratë që na kanë lënë, jo më subjekte të muzgut që përmbys ditën, e as të alarmeve a terroreve të shpresës. Nuk ka parajsa të tjera përveç parajsave të humbura.

Përktheu nga spanjishtja A. Zaimi