Arber Zaimi

Archive for the ‘Artikuj’ Category

Rritje rroge si shpërblim për dekadencën ekonomike

In Artikuj on 23 Korrik, 2012 at 19:46

Our heads are round, so that we change our thoughts – Francis Picabia

Edhe një lajm i mirë për Kosovën e për ministrin e Punës dhe Mirëqenies Sociale, Nenad Rashiç. Paga mesatare në Kosovë rritet. Se sa rritet, kjo duhet llogaritur, ama me rëndësi është që rritet.

Ky vend i vogël që qeveriset nga njerëz me intelekt të madh, gjatë 2011 eksportoi rreth 419 mln. dollarë dhe importoi 3.3 mld. dollarë, pra importoi tetëfishin e asaj që eksportoi, po kjo e dhënë faktike nuk ka ndikuar në zhvillimin e Kosovës. Zhvillimi i Kosovës, me vendim qeverie e me konsensus të gjerë të mediave të pushtetit, ka kohë që nuk ndikohet nga faktet.

Zhvillimin natyrisht që nuk e ndal as papunësia që vlerësohet në nivelin e 45%, nuk e ndal as paga mesatare rreth 250 euro (më e ulëta në rajon, së bashku me Shqipërinë).

E meqë zhvillimi, siç u bë tashmë e qartë, nuk ka ndërmend që të ndalet, Kosova vendosi, domethënë Kuvendi vendosi, domethënë Qeveria vendosi, domethënë PDK-ja vendosi, që të rrisë ndjeshëm pagat e shpërblimet në institucionet publike. Domethënë Thaçi vendosi që të vetëshpërblehet e t’ia rrisë vetes me mbi 80% të vlerës. Natyrisht që nuk ia rriti vetëm vetes, ai nuk është egoist, po dhe funksionarëve të tjerë publikë. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Reklama

Dubluesi Polak

In Artikuj on 19 Korrik, 2012 at 17:52

Fenomeno, 1962 – Remedios Varo

A e mban mend kush se në fillim të viteve ’90, nën frenezinë e asaj që Ardian Vehbiu ka zgjedhur ta quajë emancipim prej kryemetaforës së rrethimit, në Shqipërinë e mbushur me antena satelitore jo rrallëherë qëllonte të ndiqje ndonjë kanal polak. Përmes saçave high-tech­ shqiptarët lidheshin në një farë solidariteti me ca bashkëvuajtës të imagjinuar, të të njëjtit kamp dikur, me të njëjtat ëndrra perëndimore sot.

Me sa duket kanalet polake piratonin filma (kanalet shqiptare filluan të piratojnë pas ’97, kur edhe filloi të lulëzojë ky lloj tregu). Prandaj jepnin filma më të mirë se sa kanalet e rregullta perëndimore, po këtë gjë asokohe nuk e kuptonte kush, e as në xhep s’i hynte kujt. Se ne perëndimin e donim me çdo kusht, qoftë ky dhe i vjedhur, i kontrabanduar a i falsifikuar. Dhe nuk donim ndonjë perëndim dosido, por bash atë që kishim ëndërruar, i cili do të na shtrinte dorën e do të na përqafonte në gjirin e vet, si djelm plangprishës që ishim. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Lëmoshët e Berishës

In Artikuj on 18 Korrik, 2012 at 02:39

Toppkeller (Aquarell), 1925 – Rudolf Schlichter

Ish-presidenti i Francës, François Mitterrand kishte zakonin të thërriste herë pas here në takime një sërë filozofësh e intelektualësh nga akademitë franceze e të diskutonte me ta për çështje të aktualitetit politik e social të kohës. Përmes këtij gjesti Mitterrand-i e poziciononte veten qartësisht si një udhëheqës në traditën iluministe, që përpiqet ta afrojë pushtetin me urtësinë e të legjitimojë vetveten njëfarësoj. Nuk kemi të dhëna nëse programi qeverisës i Mitterrand-it përfitoi ndopak prej filozofëve, por ajo që mund të themi me siguri është që vetë intelektualët e ftuar nuk kanë parë ndonjë të mirë prej këtyre takimeve, përkundrazi. Përzierja me pushtetin ka hedhur hije mbi diskursin e tyre, duke shkaktuar keqinterpretime publike e duke iu mveshur atyre përgjegjësi simbolike për akte që në fakt i përkisnin ekskluzivisht politikës, pra duke i shfrytëzuar haptazi apo tërthorazi për qëllime nuk para përputhen me interesa të një filozofi apo të një intelektuali.

Në Shqipëri ne nuk kemi filozofë sepse nuk kemi akademi. Por nuk na mungojnë udhëheqësit e dashuruar pas spektaklit “iluminist” sepse edhe këtu pushteti e ndjen të nevojshme të marrë legjitimitetin moral nga një shtresë e ndriçuar. Kur “intelektualët gjenuinë” mungojnë, pushteti detyrohet të krijojë të tillë. Kandidatët kryesorë për të zënë vendin e filozofëve të munguar janë personat me akses në media e në publik. Grupi në fjalë është tepër heterogjen, dhe kushdo do ta kishte të vështirë ta përshkruante, por në një përpjekje përafruese do të mund ta ndanim në dy nënbashkësi, në atë të artistëve e në atë të intelektualëve. Kuptohet që të dyja termat po i përdor në sensin më të gjerë e më të zbrazët, pra nuk po quaj artistë vetëm ata që angazhohen në artin si procedurë e të vërtetës, as intelektualë s’po quaj vetëm ata që angazhohen në politikën si aksion. Në këtë artikull po përdor zhargonin popullor, po quaj artistë ata që prodhojnë argëtim për shtresa të ndryshme të publikut dhe intelektualë atë që ka diplomë. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Djali dhe vajza e pasanikut

In Artikuj on 5 Korrik, 2012 at 18:50

Bildnis der Journalistin Sylvia von Harden, 1926 – Otto Dix

Çdo ditë shkoj të fitoj bukën e gojës

Në pazarin ku shesin gënjeshtra

Do zoti

Dhe gjej një vend nga an’e shitësve

Bertolt Brecht – Hollywood

U ula të shkruaj me ide të qartë në kokë, një analizë për privatizimin e çuditshëm të llotarisë kombëtare në Tiranë, si dhe për privatizimin e rrjetit të distribucionit të energjisë elektrike në Kosovë, dy fenomene të papranueshme nga cilado normë politike e ekonomike, dy privatizime të monopoleve publike që si pasojë do të sjellin të dyja zgjerim të hendekut a honit që ndan shqiptarët e pasur nga ata që nuk kanë kohë të dinë se janë të varfër. Mora do raporte e do shifra, do shënime prej ekonomistëve që lexoj, e bash kur hyra në internet për t’u konsultuar me gazetat për dy privatizimet respektive, më dalin përpara dy lajme, të dyja të botuara në gazeta tepër serioze të nivelit udhëheqës sa i përket shitjeve (meqë kemi vendosur që kush shet – udhëheq).

Lajmi i parë, që të mos zgjatem, vdekja e një tjetër minatori në galeritë e minierave ilegale në Bulqizë. Revolta tashmë është rreshkur, është bërë trishtim. Ngjet si fatkeqësi, edhe pse është veç krim, drejtpërdrejti krim. Lajmi i dytë, po në këtë gazetë udhëheqëse, kish të bënte me pushimet e djalit të pronarit të gazetës, një farë rioshi që në fotografinë e vendosur online, shullëhej nën diellin e plazhit në Ibiza. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Cila dhunë ishte legjitime?

In Artikuj on 3 Korrik, 2012 at 16:45

Pas ngjarjeve të së premtes, 21 janar, ku protestuesit u shtypën brutalisht prej një shteti revanshist ata që kanë qenë më të zëshmit nëpër media kanë qenë dashnorët e paqes me çdo kusht. Dje dhe sot analistë të ndryshëm, opinionistë, njerëz të medias, politikanë, gazetarë e ndërkombëtarë kanë ripërsëritur formulën e tyre bajate, kanë dënuar dhunën duke e denoncuar atë çka ndodhi si shfaqje të kafshërisë e prapambetjes qytetare të shqiptarëve, këtij populli të pamësuar me demokraci e me institucionalizëm, këtij populli iskariotësh, që na e shitkan Mesinë (kryeministrin apo kë?) për 20 a 30 mijë lekë.

Më lejoni të shpreh bindjen time, bindje e formuar in situ, se ajo çka ndodhi në 21 janar në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, ishte në fakt një prej shfaqjeve më gjenuine të demokracisë, ishte një prej momenteve më të sinqerta politike të këtyre 20 vjetëve të fundit, ishte një akt sublim. A do të përpiqen ta instrumentalizojnë këtë akt Berishët, Ramët e lëtyrat si Meta – po patjetër. A duhet t’i lëmë ta bëjnë këtë? Jo, në emër të logjikës, në emër të një populli anonim që tashmë është lodhur me alternativat boshe e tashmë kërkon të zgjidhë hallet e veta me mjetet e veta. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Kritikë e leximit qëllimisht “mistik” të neoliberalizmit

In Artikuj on 30 Qershor, 2012 at 13:49

Navio de emigrantes, 1939 – Lasar Segall

Në shkrimin e vet “Kritikë ndaj kritikëve të pandershëm të neoliberalizmit” Adri Nurellari ankohet se në Shqipëri e në Kosovë ekonomia dhe politika nuk po ndjek një model kapitalist neoliberal. Ata që Nurellari i quan “socialistë”, e kritikokan këtë sistem në mënyrë të pandershme, duke e kategorizuar paradigmën qeverisëse si liberalizëm e duke ndotur kështu imazhin e mendimit orthodoks liberal, mendim të cilin Nurellari e prozeliton në mënyrë krenare, duke u vetëquajtur një “liberal i pandreqshëm”.

Për të treguar se strukturimi ekonomik në Kosovë e në Shqipëri nuk po ndiqka binarët liberalë Nurellari thërret në lojë Adam Smith-in, një nga baballarët e liberalizmit klasik, një filozof i politikës dhe i moralit që ka shkruar plot dy shekuj më parë, në Britaninë e Madhe. Në leximin që liberali radikal i sotëm i bën babait të liberalizmit vë re, me të drejtë, që strumbullari i filozofisë së Smith-it, ideja fikse e tij, ishte liria – të cilën natyrisht që ai e interpreton si liri të sipërmarrjes, liri të hyrjes në marrëdhënie me forcat e prodhimit. Nurellari shkruan:

“…Smithi nuk nxjerr argumente në favor të interesave të sipërmarrësve borgjezë apo aristokratëve të fuqishëm, por flet për një sistem të mbështetur tek liria, që më së shumti do të ndihmonte të varfrit. Sipas tij, ekonomia e udhëhequr prej dorës së padukshme të tregut, do të bënte të njëjtën shpërndarje të produkteve që ishin të nevojshme për jetën, që do të ishin bërë sikur bota të ishte ndarë në porcione të barabarta mes banorëve dhe në këtë mënyrë pa e patur synim, pa e ditur, avancon interesat e të gjithë shoqërisë.”

Një lexim kaq mistik gjithsesi nuk lë pa evidentuar shqetësimin moral të Smith-it për njeriun, që bazohej tek ajo çka vetë britaniku e quante “simpati humane”. Gjithashtu dalin qartë dy nocione të rëndësishme për filozofinë liberale, “dora e padukshme e tregut”, një lloj deus ex machina që operon në mënyrë mistike (megjithëse jo dhe aq, siç tregojnë studimet e avancuara të ekonomistëve modernë, të cilët Smith-i natyrisht nuk kishte nga t’i njihte) dhe nocioni tjetër qendror bashkë me “lirinë” – “barazia”. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Miza nën kësulën e zotit Buzhala

In Artikuj on 22 Qershor, 2012 at 13:27

Ruhende Kuhe, 1911 – Franz Marc

Detyrohem ta hap këtë tekst duke kërkuar falje lexuesve që nuk kam shkruar sot për rrugën ku po e çojnë Kosovën negociatat me Serbinë, që nuk po shkruaj për monopolin privat që po krijohet me privatizimin e rrjetit të distribucionit (gjë që s’ka teori ekonomike që ta mbrojë), që nuk po shkruaj për nevojën për plan zhvillimor për të dalë nga varfëria, as për nevojën për një shtet të fortë për të luftuar kalbjen e korrupsionin që po gërryen nga brenda e po e shthur stofin social. Pra jo se s’ka për çfarë të shkruaj, po sot po e marr hapësirën që “Express” po ma dhuron me zemërgjerësi për diçka tepër të parëndësishme, për t’i kthyer përgjigjen z.Buzhala që më përmend emrin në kontekste të pasjellshme, në një shkrim të mbushur me insinuata për Lëvizjen VETËVENDOSJE!, që është subjekti i parë politik në të cilin jam angazhuar gjatë jetës sime, sepse subjekt tjetër ende s’kam njohur ndër shqiptarët modernë, kaq të aftë për t’u organizuar në banda e në zhgane pushteti e kaq të paaftë për t’u mbledhur e për t’u bërë bashkë në të mirë të popullit e vendit të vet. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Partia ultrademokratike e xhabirëve

In Artikuj on 20 Qershor, 2012 at 14:02

Stallungen, 1913 – Franz Marc

Faktet janë fakte, në Kaçanik fitoi PDK-ja. Që në rrethin e parë, me 53 % të votave. Partia e xhabirëve shënoi suksesin e radhës, pas atij të Ferizajit, e meqë askush nuk ka ndërmend ta vërë në diskutim këtë realitet fatkeq, xhabirologët ia nisin të diskutojnë me hijet që i përndjekin në imagjinatat e tyre aspak ngjyrashumë.

Xhabirologët e dinë mirë xhabirishten, edhe pse kur botojnë shkrime nëpër gazeta të pavarura, përdorin një gjuhë pak më njerëzore. Ama xhabirishtja është gjuha e tyre e brendshme, gjuha që u shënon ekzistencën e ua dikton nevojën për atë që do të mund ta quajmë “hubris i servilit”, arroganca e impotentit që gëzohet pse shefi i vet nuk dhunon vetëm atë, po edhe të tjerët.

Në xhabirisht nuk ka nevojë të thuhet, sepse është e mirënjohur që në rastet kur dhuna shndërrohet në sistem, gjithnjë zgjedhjet i fiton zotëruesi i dhunës, mbajtësi i skeptrit. Psh. një xhabirolog i famshëm teksa mburrej me fitoret e partisë së vet përmendte se si populli nuk e paskësh votuar kësaj radhe partinë e Kim Jong Ilit, Mao Ce Dunit, Fidel Kastros apo Hugo Çavezit. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Teza XV: Plumba mbi sahat

In Artikuj, Ese, Përkthime on 1 Qershor, 2012 at 16:33

The persistence of memory, 1939 – Salvador Dali

Mbi Konceptin e Historisë

Walter Benjamin

Teza XV

Në momentet e aksionit, vetëdijësimi për ta shpërthyer tragën e vijueshmërisë historike i përket klasave revolucionare. Revolucioni i Madh solli një kalendar të ri. Dita kur përurohet një kalendar i ri funksionon si përshpejtues i historisë. E në fund të fundit kjo është e njëjta ditë që kthehet e rikthehet pandalim nën formën e ditëve festive, që janë ditë përkujtimore. Pra kalendarët nuk e masin kohën ashtu siç bëjnë orët. Ato janë monumente të një vetëdije historike, së cilës duket se i kanë humbur gjithë gjurmët në Evropë që prej 100 vjetësh, vetëdije që u shfaq edhe një herë në një episod të Revolucionit të Korrikut. Kur ra mbrëmja e parë gjatë betejave – në shumë vende të Parisit, njëkohësisht por pa koordinim paraprak – njerëzit qitën plumba në orët nëpër kulla. Një dëshmitar okular, që ndoshta ia detyron përjetësimin e vet rimës shkruajti:

“Qui le croirait! On dit

qu’irrités contre l’heure,

De nouveaux Josués,

au pied de chaque tour.

Tiraient sur les cadrans

pour arrêter le jour.”

 

“E kush do ta besonte

Se në mëri me orën

Ca Jozue të rinj

Në kulla, me inat

Për ta ndaluar ditën

Qitën përmbi sahat”

Përktheu Arbër Zaimi