Arber Zaimi

Archive for the ‘Vjersha’ Category

Të klithësh ujku, ujku

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 02:16

Samuel Bookatz – Fantazi, 1960

Vladimir Nabokov

Letërsia nuk lindi atë ditë kur një djalë që klithte ujku, ujku vraponte nëpër luginën Neandertal i ndjekur këmba këmbës nga një ujk i madh i murrmë: letërsia lindi atë ditë kur një djalë vraponte duke piskatur ujku, ujku pa patur ujk pas tij. Që djaloshi i shkretë, për shkak që mashtronte shpesh, në fund u hëngër prej një bishe të vërtetë, kjo është thjesht rastësore. Ama dëgjoni çka është e rëndësishme. Mes ujkut ndër shkurret e dendura dhe ujkut në rrëfimin e dendur ka një hendek rrëzëllitës. Ai hendek, ai prizëm që thyen dritën është arti i letërsisë.

Letërsia është krijim. Trilli është trill. Ta quash një tregim histori të vërtetë është ta fyesh edhe artin edhe të vërtetën. Çdo shkrimtar i madh është mashtrues i madh, por e tillë është edhe krye-hileqarja, Natyra. Natyra gjithnjë mashtron. Prej rrenës së thjeshtë të shumimit e deri tek iluzioni gjenial e i sofistikuar i ngjyrave mbrojtëse tek krahët e fluturave e zogjve, ekziston në Natyrë një sistem i mrekullueshëm magjish e hilesh.

Shkruesi i letërsisë ndjek udhën e Natyrës.

Të kthehemi për një çast te vogëlushi ynë leshator që brit ujku, ujku nëpër korije, mund ta themi edhe kështu: magjia e artit rri tek hija e ujkut që ai trilloi, tek ujku i ëndrrës së tij; e më vonë historia e hileve të tij prodhoi një tregim të mirë.

E kur në fund ai ra pré, rrëfimi i tregimit për të prodhoi një mësim të mirë për t’u dëgjuar në terr, rreth zjarrit fushor. Por ai ishte magjistari i vogël. Ai ishte krijuesi.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Reklama

Keqardhje për vetveten

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 02:10

Aleksander Bogen – Sulmi, 1944

D.H. Lawrence

S’kam parë kurrë asgjë të egër
T’i vijë keq për vetveten.
Trishtili i vocërr bie në tokë i ngrirë i vdekur
Pa ndjerë kurrë keqardhje për vetveten.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Pelegrinazh

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 00:50

Seymour Boardman – Peizazh nate, 1954

Giuseppe Ungaretti

Kapërthyer
Në këto rropulli
Gërmadhash
Me orë të tëra
Kam zvarritur
Kufomën time
Përdorur prej baltës
Si një shollë
Apo si një farë
Gjembaçi

Ungaretti
O burrë i vuajtur
Të mjafton një iluzion
Për të marrë zemër

Një reflektor
Atje tej i vë det mjegullës

 

Përktheu Arbër Zaimi

Gjërat bërë nga njerëz

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 00:42

Norman Bluhm – Ode Apollonit, 1997

D.H. Lawrence

Gjërat bërë nga njerëz, me duart e tyre të drobitura
Mbesin gjallë në vite se transmetojnë prekjet e tyre
Dhe vazhdojnë të ndriçojnë
Për një kohë të gjatë.
Prandaj ca gjëra të vjetra janë të dashura
E të ngrohta, sepse ende në to bartin jetë nga ata
Njerëzit e harruar, që i bënë.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Pabesia

In Vjersha on 30 Gusht, 2017 at 20:43

Janice Biala: Qyteti Nata, 1934-36

Pabesia s´ka nevojë për praktikë
Me gjërat që ende s´kanë dalë përballë
Në jetë. Ajo rri e palëvizshme dhe ia mohon
Historinë çdo mbrëmjeje; çdo mëngjesi me re;
Çdo shiu që baltë bën prej pluhuri; çdo hungërime
Prej bishës së egër nga skaji i pyllit; çdo fjale
Të ftohtë mes të dashuruarve të dikurshëm;
Çdo loti prej babës që nuk do e shohësh
Më kurrë. Në një tjetër jetë këto gjëra
Përcaktojnë realen përkundër asaj që jetohet
Jashtë mendjes njerëzore, një vend për
Të mos qenë, ku nuk do të lokalizohej
Asnjë botë.

Çasti para së cilit hiçi bëhet jetë nuk është
I përgjumshëm, ndryshe nga ç´mendon shumëkush
As kujtimi i të ardhmes nuk shihet në ëndërr
Dhe pse plot ka të rinj të cilëve planifikimi i pleqërisë së vet
Mbytur ua ka mendimin; prandaj duken pleq e marrokë
Ata që sot flasin guximin e duhur për të mos
Rënë në gjumë. Por sytë e mbyllur prej pesë dekadash
Goja e mbyllur, gjymtyrët e mpirë, dorëzimi i butë
Në shtretër plot dritë spitaleve ku sendet, vendet e vitet s´bëzajnë
Vështirë se dalin prej këtij gjumi të gjatë. Mendjet e tyre e duan
Gjumin, vizitë turistike në një qytet të paqenë, pa arkeologji
Të ngopur me poema, pa poetë, jashtë nesh, ku kërkohet të mos jemi
Kinse të vdekur.

 

 

Djajtë

In Vjersha on 24 Gusht, 2017 at 18:31

Anthony Benjamin: Në skaj, 1966

Gjithë djajtë i humba bash mesditës, nën diell
Tek kërkonin piedestale për të ndenjur në këmbë
Mbanin në dorë listë sevapesh si biletë për në qiell
Çdo sevap një kafshim, një kafshim për çdo dhëmb.

 

Të panjollë ata që e dinë edhe pse, edhe kush
Në përputhje me ç´ligj kaq e aq të mëshirshëm
Ia ndaluan lëvizjen ajrit që sheshet stërmbush
Flladi mbetet kujtim, pllakos damf i djersirshëm.

 

Betoni i përvëluar e mermeri i tharë nën zheg
Kaq pranë perëndia e njeriu lumturisht larg
Tërheq zvarrë mendimet në qytetin që djeg
Pa e ditur që djajtë konak i kanë shtruar në bark.

 

Turfullojnë shatërvanët me currila ujorë
Por s´e heqin dot pluhurin që vetë diellin mbulon
Nuk i lan dot ai ujë listat që mbajnë në dorë
Me sevapin perfekt që mëkatin maskon.

Xixë

In Vjersha on 21 Gusht, 2017 at 17:52

Rosemarie Beck – Shtëpia e Hënës, 1956

Në rropullitë më të harruara, në rrugëzat plot gropa
Të Tiranës mund të gjesh natën xixëllonja rrugëhumbura
Jashtë stinës së vet, ardhur së largu për të gjetur
Ujë, e meqë këtu uji kushton, mjaftohen me vesë
Barërash të harlisur oborresh të harruar
Ku pritet të ndërtohet një tjetër beton.

 

Një vjeshte nga këto, tek endesha buzëmuzgu
Në brendinë e padukshme të mëhallave të kalbura, grimuar
Fasadash të shndritshme ndanë rrugëve me asfalt
Në rrugëzat e zbrazëta prej natës së thellë
Dëgjova flatrat të rrahin ajrin e vdekur
Si lajm i një mungese të shfaqur si prani.

 

I pazhdërvjelltë ktheva gjithë trupin tim të rëndomtë
Dhe pashë pa pikë habie prej rastit
Një xixë që shkëlqente shkujdesur drejt meje
Pa u trembur hiç, pa e llogaritur arratisjen
Ndoshta e vetëdijshme se në këtë qytet askush s´mund të ikë prej askujt.

 

Premtimi i ftohtë i muzgut

In Vjersha on 25 Korrik, 2017 at 23:25

William Baziotes – Pasqyrë në mesnatë, II, 1942

S´lë vend për dyzime; harresa –
Lëmimi më i mirë; ne,
Që atëbotë nuk e deshëm njëri-tjetrin
Bashkë, në pamundësinë e vetmisë sonë,
Mëtojmë të shmangim me çdo kusht
Dëgjimin e zërave që shpojnë nga brenda
Pa u ndalur, si hala tejkohore, që breshtës s´i ndahen as dimrit;
Ndoshta s´e kemi mirë, nuk mund të jetë kaq e rëndë
Një pyetje, një pyetje që ende s´e ka gjetur
Përdorimin e vet, një subjekt që ende
S´ka hije të vetën – që s´e ndjek pra asgjë
Asnjë shembëllim prej së shkuarës
Që ka qenë e që do të jetë,
Megjithatë neve dëgjojmë, dëgjojmë…
Së brendmi, në qartësi absolute – terr i zbrazëtisë, madje edhe nata
Vërshon si një lumë i tejfryrë
Në atë oqean errësire

Bashkë me ne.

Tej dritës, tej hijes

In Vjersha on 23 Korrik, 2017 at 00:38

Walter Darby Bannard – Truk, 1958

Terri s´mundet ta ftohë kujtimin e një dielli
Mes syve të tu e të mive tash heshtja zu vend;
Mes ëndrrave e planeve të tua e të miave
Një tragë e një shtegu të vjetër mbuluar me ferra,
Udha e ronitur e urtisë së harruar.
Thatësira e nesërme do i shkretojë dhe faqet si fushat
Pa lot, pa burime, pa shi.
Në muzg të së sotmes zvarget një bisedë
Mbi të blertën e syve të tij.

Kaq rrallë kemi ndenjur bashkë pa folur, pa lëvizur
Në kohët më të ftohta të të vërtetave të tua.
Tash ndarja zë vend, internim i përjetshëm, total;
Përballë njëri-tjetrit të palëvizshëm, thjesht qenie, pa dukje
Si blloqe të gurtë mes dheu të bardhë, nën pluhurin e ardhur nga rruga
Që në barkun e saj mban natën dhe e vjell mbi ndërtesa
Ku gëlojnë rrejshmëri, që vdesin njerëzisht, porsi ti –
Simfoni papërkulshmërie përballë dhimbjes e interlude gëzimi
Bibliotekë e djegur prej një zjarri banal
Ku dikush mësoi të buzëqeshë e të qajë
Para se të bëhej indiferent ndaj prekjes së kohës
E prej heshtjeve të jetës, që e mpijnë trishtimin.