Arber Zaimi

Posts Tagged ‘Seferis’

Matia Paskali mes trëndafilave

In Përkthime, Vjersha on 9 Prill, 2018 at 23:34

Charles Ragnard Bunnell – Shtëpia e magjistarit, 1958

Jorgo Seferis –

Tymosa e s’e shova gjithë mëngjezin
N’e shofsha do më rrokin trëndafilat
Do më mbysin me gjemba e petla të rëna
Trëndafilat rriten gërmuq, secili me lulet në ngjyrën e vet
Rrinë vështrojnë, mos kalon ndokush vallë; askush nuk kalon.
Nga prapa tymit të llullës i shoh
Pa kundërmim mbi kërcejtë që po thahen.
Në jetën tjetër një grua më pat thënë: “Mund ta prekësh këtë dorë
Dhe kjo trëndafilkë do të jetë jotja, është jotja, mund ta marrësh tani a më vonë, kur të duash”.

Zbres shkallët pa e ndalur tymosjen
Dhe trëndafilkat më ndjekin të ngazëllyera
E në mënyrën e tyre diç prej atij zërit që rri në
Rrënjë të britmës, atëherë kur njeriu zë klith “o nënë” apo “ndihmë”
Apo britmëzat e bardha të dashurisë.

Është një kopshtijzë e bardhë cit me trëndafila
Pak metra katrorë që zbresin bashkë me mua
Shkallëve tatëpjetë, pa e marrë me vete qiellin;
Dhe emta e saj do t’i thoshte: “Antigonë, i ke
Harruar mësimet për sot
Në moshën tënde nuk vishja korse, jo në kohën time”.
Emta e saj një krijesë për keqardhje: damarët e dalë,
Rrudha përreth veshëve, një hundë gati të vdekur;
Por fjalët e saj gjithnjë të kujdesshme.
E pashë njëdizaj tek ia prekte gjinjtë Antigonës
Si fëmija i vockël që vjedh një kokërr mollë.

Mos vallë e takoj atë plakë tani që po zbres?
Kur ika më tha: “Kushedi kur takohemi prapë?”
Pastaj lexova për vdekjen e saj në gazeta
Për martesën e Antigonës dhe martesën e
Vajzës së Antigonës
Pa i ndalur hapat, as duhanin
Që më lë në buzë shijen e një anijes së nëmur
Me një sirenë kryqëzuar në bashin e saj ende pa
Iu venitur bukuria.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Advertisements

Mbamendje

In Përkthime, Vjersha on 7 Prill, 2018 at 14:19

Fritz Bultman – Përkthim i vazhdimtë, 1966

Jorgo Seferis

Dhe unë mbetur me një fyell kallami në dorë.
Nata qe shkretuar, hëna po tretej,
Dheu kundërmonte prej të mbramit shi.
Pëshpërita: mbamendja dhemb kudo që e prek,
Ka mbetur vetëm pak qiell, s’ka mbetur më det,
Çka vrasin gjithë ditën e mbartin në qerre dhe e hedhin tej kodrinave.

Gishtat e mi po endeshin më kot përmbi këtë fyell
Që një bari plak ma dhuroi veç pse i thashë mirëmbrëma.
Të tjerët e kanë shfuqizuar secilën përshëndetje:
Zgjohen, rruhen dhe nisin punën e përditshme të masakrimit
Ashtu si bujku që tëharr e punon tokën, metodikisht, pa pasion:
Keqardhja ka vdekur, si Patrokli, e askush më s’gabon.

Mendova t’i bie një melodie pastaj ndjeva turp ballë botës
Asaj që më vëzhgon së andejmi natës, që nga brenda dritës sime
Thurur prej kurmesh të gjallë, zemrash të zhveshura
Dhe dashurie që i përket Furive
Siç i përket njeriut e gurit e ujit e barit
Dhe kafshës që të sheh në bebëz të syrit tek i vjen pranë vdekja.

Kështu pra vazhdova në shtegun e errët
Dhe u ktheva drejt kopshtit tim, dhe gërmova dhe e varrosa fyellin
Dhe sërish pëshpërita: një mëngjes do ringjallemi varresh,
Drita e agimit do skuqet si drurët që lulëzojnë pranverës,
Deti do rilindë dhe prej shkumës së dallgës do dalë sërish Afrodita.
Ne jemi fara që vdes. Dhe hyra në shtëpinë time të zbrazët.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Mbreti i Asinisë

In Përkthime, Vjersha on 6 Prill, 2018 at 22:24

William Theophilus Brown – Figura në fushë, 1966

Jorgo Seferis

Gjithë mëngjesin u endëm ndër rrënoja
Nisëm prej anës nën hije, atje ku deti
I gjelbër por pa shkëlqim – krahëror i një pavodës së therur –
Na priti si koha, që të çara s’ka.
Damarë shkëmbinjsh vdiren drejt bregut prej majave lart,
Hardhi spërdredhore, zhveshur gjethesh, shumëdegëshe, që ngjallen
Kur uji i prek, ndërsa syri që i ndjek
Rropatet t’i ikë gurësisë robtuese
Duke bjerrë ca nga ca krejt fuqinë.

Anës me diell një plazh i gjatë e i zbrazët
Dhe rrezet që shkrepin diamantë në muret e stërmëdhenj.
Asgjë s’frymon, pëllumbat e egër shkuan
Dhe mbreti i Asinisë, që rrekemi ta gjejmë tash e dy vjet,
I panjohur, nga krejt i harruar, madje edhe nga Homeri,
Vetëm një fjalëz në gjithë Iliadën, dhe ajo e paqartë,
Flakur këtu si maska e artë e varrimit.
Ti e preke, a ia mban mend tingëllimën? E zgavërt në dritë
Si një shtambë e tharë në dheun e mihur:
Të njëjtin tingull që bëjnë rremat tona kur rrahin detin.
Mbreti i Asinisë, një zbrazëtirë pas maskës
Gjithkund me ne, gjithkund me ne, nën një emër:
“Ασíνην τε… Ασíνην τε…”
Dhe statujat e fëmijëve të tij
Dhe dëshirat e tij në flatrimin e shpezëve, dhe era
Në të çarat mes mendimeve të tij, dhe anijet e tij
Ankoruar në një port të tretur:
Nën maskë një zbrazëtirë.

Tej syve të mëdhenj, buzëve formëplota, krelave
Të skalitura me reliev në mbështjellën e artë të ekzistencës sonë
Një njollë e errët që e sheh tek udhëton si një peshk
Në platitjen agimore të detit:
Një zbrazëtirë gjithkund me ne.
Dhe shpendi që fluturoi tutje dimrin e shkuar
Me një krah të thyer:
Banesë e jetës
Dhe gruaja e re që iku, për të luajtur
Me çatajtë e verës
Dhe shpirti që lypi botën e poshtme duke kujisur
Dhe vendi si një gjethe e gjerë rrapi e çuar tej
Prej rrëkeve diellore
Bashkë me monumentët e moçëm dhe keqardhjen e sotme.

Dhe poeti mëdyshet, vështron gurët dhe pyet vetveten
A ekziston vërtet vallë
Midis këtyre linjave të rrënuara, brinjëve, pikave, zgavrave e lakoreve
A ekziston vërtet vallë
Këtu ku puqesh me shtegun e shiut, erës e rrënojave
A ekziston lëvizja e fytyrës, forma e brishtësisë
E atyre që janë tkurrur kaq përçudnisht në jetët tona,
Atyre që mbetën hije e valëve dhe mendimeve
Në pakufishmërinë e detit
A ndofta jo, asgjë nuk mbetet përveç peshës
Nostalgjisë për peshën e një ekzistence në jetë
Aty ku ne tash mbetemi të pathelb, të hepuar
Si degët e një shelgu të tmerrshëm, gërmuqur nën
Dëshpërim të pambarimtë
Ndërsa përroi i verdhë ngadalë sjell poshtë
Xunkthe të nxjerra me gjithë rrënjë prej baltës
Imazh i një forme që dënimi me hidhërim
Të përjetshëm e ka kthyer në gur:
Poeti një zbrazëtirë.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Zjarret e Shën Gjonit

In Përkthime, Vjersha on 28 Qershor, 2017 at 13:52

Antonio Dacosta – Në ujërat e lumit, 1980-83

Fati ynë: plumb i shkrirë; fati ynë s´mund të ndryshojë –
s´ke ç´i bën.
Nën dritën e yjeve derdhën plumbin e shkrirë në ujë, tash le të flakërojnë zjarret.

 

Nëse zhvishesh para pasqyrës në mesnatë mund të shohësh,
të shohësh një burrë që lëviz në thellësitë e pasqyrës
burrin që fati e ka shkruar të sundojë trupin tënd
në vetmi e në heshtje, burrin
e vetmisë e të heshtjes
tash le të flakërojnë zjarret.

 

Në atë çast kur njëra ditë merr fund e tjetra ende s´ka nisur
në çastin kur koha pezullohet
duhet të gjesh burrin që dikur edhe tash, prej fillimit të herës, sundon trupin tënd
duhet të kërkosh për të, që të paktën dikush tjetër
ta gjejë, kur ti të kesh vdekur.

 

Janë fëmijët ata që ndezin zjarre dhe bërtasin rreth flakëve në këtë natë të nxehtë
(A ka patur farë zjarri që s´u ndez prej një fëmije, o Herostrat*?)
dhe i hedhin kripë flakëve që t´i bëjnë të kërcasin
(Sa çuditshëm shtëpitë – këto enë të njerëzores – befasisht
nisin të na vështrojnë kur shembëlltyra e flakëve zë t´i përkedhelë).

 

Por ti që njihje bukurinë e gurit mbi shkëmbin rrahur dallgësh prej detit
mbrëmjen kur prehja ra
dëgjove prej përtejlargut zërin njerëzor të vetmisë e të heshtjes
brenda trupit tënd
atë natë të Shën Gjonit
kur gjithë zjarret u shuan
dhe ti nën yje, studiove hirnat.

 

Jorgo Seferi

 

Përktheu: Arbër Zaimi

 

 

Shënim i përkthyesit: Nata e Shën Gjonit shënon mbrëmjen para ditës së lindjes (së supozuar) të Shën Gjon Pagëzorit, që është gjashtë muaj para lindjes (së supozuar) të Krishtit. Po ashtu shënon solsticin e verës, gjashtë muaj para solsticit të dimrit. Festivale të ndryshme në vende me trashëgimi kryesisht evropiane, shënohen atë ditë me zjarre të ndezura në parqe e livadhe. Secili vend ka traditat e bestytnitë e veta lidhur me festën, dhe specifikisht në kulturën greke, së cilës i referohet autori, gjenden edhe dy praktikat e përmendura në vjershë: derdhja e plumbit të shkrirë në ujë prej ndonjë vajze të pamartuar, e cila sipas formës që merr plumbi mendohej se parashikonte zanatin e burrit të ardhshëm të vajzës, dhe së dyti, në natën e Shën Gjonit vajza e pamartuar në mesnatë dilte e zhveshur para pasqyrës dhe i lutej Shën Gjonit që t´ia tregonte burrin e saj të ardhshëm, dhe besohej se emri i parë që do të dëgjonte ajo vajzë kur të zgjohej në mëngjes, do të ishte emri i burrit të saj të ardhshëm.

 

*Herostrati, në vitin 346 pes. dogji tempullin e famshëm të Artemisës në Efes (një ndër shtatë mrekullitë e botës së lashtë), me qëllimin e vetëm që ta bënte emrin e tij të paharrueshëm.

Postskript

In Përkthime, Vjersha on 11 Korrik, 2015 at 12:54

G. Seferis

 

Por sytë e tyre janë të gjithë të bardhë, pa qerpikë

dhe krahët e hollë si kallamishte.

 

Zot, jo me këta njerëz. Unë kam njohur

zërat e fëmijëve në agim

kah zbresin vrik rrëpirat e bleruara

të lumtur si bletë, të lumtur si flutura

me aq shumë ngjyra.

Zot, jo me këta njerëz, zërat e tyre

nuk mbërrijnë as të dalin prej gojës –

mbeten aty të ngjitur pas dhëmbëve të tyre të verdhë.

 

Të tuat janë deti dhe era

me një yll që varet në përjetësi.

Zot, ata nuk e dinë se ne jemi

ajo çka jemi në gjendje të bëhemi

i shërojmë plagët me barishtet tona

që i gjejmë në rrëpirat e bleruara,

në rrëpirat këtejpari, jo nëpër të tjera;

që ne marrim frymë siç jemi të aftë të marrim frymë

me një lutje të vogël çdo mëngjes

që arrin gjer në brigje duke kapërcyer

humnerat e mbamendjes –

Zot, jo me këta njerëz. U bëftë vullneti yt tjetërqysh.

 

11 shtator 1941

 

Para pushkatimit në Kondomari, Kretë, qershor 1941

Para pushkatimit në Kondomari, Kretë, qershor 1941

“Mëllenja”

In Përkthime, Vjersha on 5 Mars, 2012 at 19:39

O pjellë fluturake e një demoni të lig dhe e një ore të ashpër

pse m’detyron të them çka do t’ish mirë për ty që kurrë mos ta dije.

(Sileni i drejtohet Midës)

A.

Shtëpia pranë detit

 

Shtëpitë që kisha m’i morën. Kohët

duket se qenë të papërshtatshme: luftë, shkatërrim, syrgjynosje;

ndonjëherë gjahtari shtje mbi shpezët që shtegtojnë,

ndonjëherë del huq. Gjuetia

shkonte mirë në vaftin tim, shumë i rrokën saçmat;

të tjerë fluturonin nëpër rrathë apo çmendeshin në foletë e tyre. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »

Mythistorema

In Përkthime, Vjersha on 28 Shkurt, 2012 at 15:17

1.

Engjëllin –

tre vjet e pritëm, me vëmendje të fiksuar,

tek vëzhgonim nga pranë

pishat bregun yjet.

Dikush me plor parmende, dikush me kiç t’anijes

rrëmonim të gjenim dhe një herë farën e parë

që drama e kahmotit të mund t’ia niste prapë.

Në shtëpitë tona u kthyem rraskapitur,

gjymtyrëmpirë, buzëplasur

prej shijes së ndryshkut, prej ujit të njelmët. Lexoni pjesën e mbetur të këtij zëri »