Arber Zaimi

Archive for the ‘Përkthime’ Category

Gjërat mbrujtur prej hekuri

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 02:26

Paul Emile Borduas – Xhevahirë të vjetër, 1956

D.H. Lawrence

Gjërat mbrujtur prej hekuri, bërë me çelik
Lindin të vdekura, qefinë, thithin jetë prej nesh.
Deri pas një kohe të gjatë, kur plaken, atëherë na futen në jetë
Zënë të bëhen të qeta, qetësuese: e atëherë
I flakim.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Advertisements

Të klithësh ujku, ujku

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 02:16

Samuel Bookatz – Fantazi, 1960

Vladimir Nabokov

Letërsia nuk lindi atë ditë kur një djalë që klithte ujku, ujku vraponte nëpër luginën Neandertal i ndjekur këmba këmbës nga një ujk i madh i murrmë: letërsia lindi atë ditë kur një djalë vraponte duke piskatur ujku, ujku pa patur ujk pas tij. Që djaloshi i shkretë, për shkak që mashtronte shpesh, në fund u hëngër prej një bishe të vërtetë, kjo është thjesht rastësore. Ama dëgjoni çka është e rëndësishme. Mes ujkut ndër shkurret e dendura dhe ujkut në rrëfimin e dendur ka një hendek rrëzëllitës. Ai hendek, ai prizëm që thyen dritën është arti i letërsisë.

Letërsia është krijim. Trilli është trill. Ta quash një tregim histori të vërtetë është ta fyesh edhe artin edhe të vërtetën. Çdo shkrimtar i madh është mashtrues i madh, por e tillë është edhe krye-hileqarja, Natyra. Natyra gjithnjë mashtron. Prej rrenës së thjeshtë të shumimit e deri tek iluzioni gjenial e i sofistikuar i ngjyrave mbrojtëse tek krahët e fluturave e zogjve, ekziston në Natyrë një sistem i mrekullueshëm magjish e hilesh.

Shkruesi i letërsisë ndjek udhën e Natyrës.

Të kthehemi për një çast te vogëlushi ynë leshator që brit ujku, ujku nëpër korije, mund ta themi edhe kështu: magjia e artit rri tek hija e ujkut që ai trilloi, tek ujku i ëndrrës së tij; e më vonë historia e hileve të tij prodhoi një tregim të mirë.

E kur në fund ai ra pré, rrëfimi i tregimit për të prodhoi një mësim të mirë për t’u dëgjuar në terr, rreth zjarrit fushor. Por ai ishte magjistari i vogël. Ai ishte krijuesi.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Keqardhje për vetveten

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 02:10

Aleksander Bogen – Sulmi, 1944

D.H. Lawrence

S’kam parë kurrë asgjë të egër
T’i vijë keq për vetveten.
Trishtili i vocërr bie në tokë i ngrirë i vdekur
Pa ndjerë kurrë keqardhje për vetveten.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Pelegrinazh

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 00:50

Seymour Boardman – Peizazh nate, 1954

Giuseppe Ungaretti

Kapërthyer
Në këto rropulli
Gërmadhash
Me orë të tëra
Kam zvarritur
Kufomën time
Përdorur prej baltës
Si një shollë
Apo si një farë
Gjembaçi

Ungaretti
O burrë i vuajtur
Të mjafton një iluzion
Për të marrë zemër

Një reflektor
Atje tej i vë det mjegullës

 

Përktheu Arbër Zaimi

Gjërat bërë nga njerëz

In Përkthime, Vjersha on 17 Dhjetor, 2017 at 00:42

Norman Bluhm – Ode Apollonit, 1997

D.H. Lawrence

Gjërat bërë nga njerëz, me duart e tyre të drobitura
Mbesin gjallë në vite se transmetojnë prekjet e tyre
Dhe vazhdojnë të ndriçojnë
Për një kohë të gjatë.
Prandaj ca gjëra të vjetra janë të dashura
E të ngrohta, sepse ende në to bartin jetë nga ata
Njerëzit e harruar, që i bënë.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Njeriu prej bore

In Përkthime on 17 Dhjetor, 2017 at 00:32

Elmer Bischoff – Andromeda, 1956-57

Wallace Stevens

Duhet ta kesh mendjen dimërore
Që ta vështrosh ngricën dhe degët
E pishave borës mbuluar;

Ftohur të kesh qenë për një kohë të gjatë
Që t’i vësh re dëllinjat veshur akull,
Të sertët brej me vizllimin e largët

Të diellit në janar; dhe të mos mendosh
Për asnjë mjerim te fërshëllim i erës,
Në fëshfërimën e atyre pak gjetheve,

Që është tingulli i tokës
Së mbushur prej të njëjtës erë
Tek fryn nëpër të njëjtën djerrinë

Për dëgjimtarin që dëgjon nën borë,
Dhe, vetë asgjë, vë re
Asgjënë që s’është aty edhe asgjënë që është.

 

Përktheu Arbër Zaimi

Babë e bir

In Përkthime, Vjersha on 15 Korrik, 2017 at 00:11

Ashot Avagyan – Fllad i lehtë juglindor brenda në rreth, 2008.

Delmore Schwartz

”Prej një pike të caktuar e më andej nuk ka më asnjë mundësi kthimi pas. Ajo është pika që duhet mbërrirë”. 

Franz Kafka

 

Baba:

Në këto raste ndjenjat befasojnë
Spontane si vetë shiu edhe imponojnë
Drejtpërdrejtësi, dhe sy që hezitojnë –

Biri:

Babë ti Polonius nuk më je, diçka po më fsheh,
Me siguri. Por unë e dalloj
Shkërbimin e lyerjen e ndjenjës së shtirur
Që e nderon gojën e lehtë, por që s´buron mjerisht
Nga gjëra të ndjera, të pasura a të ditura tërësisht.

Baba:

Lërmë të të tregoj se ç´është që të frikëson
Kur zgjohesh gjumi ende i dehur me gjumë:
Frikë ke ti nga koha e nga i saji lumë
Që rrjedh ngadalë, si akulli kur shkrin, si tymi ajrit kur shkon
në qiellin plot shkëlqim kur dielli del në Shkurt.
Faji jot emër s´ka se emri i tij është koha,
Se emri i tij është vdekja. Por po të duash ti e ndalon
Kohën teksa grimë pas grime ajo prej teje shkon.

Biri:

Por unë mendoja se ajo qe e mbushur me premtim
Madje dhe tash, emocioni i të shkuarit tej –

 

Baba:

Ky është prej saj bash i pari kërcënim
Mashtrimi për një të ardhme të ndryshme nga tani;
Të gjithë ne, gjithnjë veçse bishtnojmë
Drejt kinemasë apo Azisë. Të gjithë shkojmë
Drejt një hiçi të papërcaktuar.

Biri:

A duhet të jetë kështu medoemos?
E vë në dyshim këtë ndjesi që po më jep
Si gjërat që mësohen kur përvoja rrudhet mbi ashtin e mbërdhirë
Edhe kjo ndjenjë më duket e papjekur, e paarrirë.
Tash lërmë të jem i papërmbajtur e të shpërthej në gëzim,
Sikur të isha i pavdekshëm, e ardhmja ime – lodërtim.
Koha është flakë vallëzuese kur je njëzet e një,
Këngë, britma e kupa, për diellin pi edhe një,
I fortë në timon, motorrin qindra kuaj
Pa e menduar vdekjen e largme e të huaj.

Baba:

Po të buronte koha prej vullnetit tënd, po të qe kjo mrekulli
Gabim do kisha bërë që të dyshoja në pasionin tënd gjithsesi.
Por ja që secila moshë tradhtohet nga e njëjta formë e ligësht.
Secili çast është drejt vdekjes. Ti do përpiqesh që t´i ikësh
Kohës që shkrin dhe shpirtit tënd që e bjerr
Duke e fshehur kokën në një vrimë të ngrohtë e në terr.
Shih, gjithë bishtnimet që shumëkush ka bërë
Për t´i ikur fajit të kohës, në fund ato bëhen një,
Pra njëshi si një numër në mes të një turme
Njëshi si një anonim atje në audiencë
Njëshi pa shprehje fytyre në një galeri metroje
Në një metro në mes aq shumë fytyrash,
Njëshi që lexon gazetën e përditshme,
I ndarë prej aktorit e prej aktit, një anëtar
I opinionit publik, që kurrë nuk përfshihet.
I integruar në ëndrrën për një cigare më të mirë,
Që arratiset në fëmijërinë e vet gjatë koncertit simfonik
Që blen gjumë në farmaci dhe blen madhështi
Në koncertin e një bande, dhe blen Havain
Në ekran, dhe gjithkund tjetër blen një shkëlqim spitullaq:
Njëshi që kur është i trishtuar merr diçka për të ngjëruar,
Një limonatë me akullore, një sanduiç të thekur
Ose rregullon dhëmbët, gjithnjë gjen një mundësi për t´i bishtnuar
Dhimbjes së vërtetë, dhe ëndërron kamje për të prekur.
Kjo është ajo çka bën njëshi, çka bëhet njëshi
Sepse njëshi ka frikë të rrijë vetëm,
Secili me vdekjen e vet në dhomën e vetmuar.
Por ka dhe një qëndrim. Po të duash ti e ndalon
Kohën teksa grimë pas grime ajo prej teje shkon.

Biri:

Tani po më tremb. Çfarë tjetër duhet të di?

Baba:

Fajin, fajin e kohës, fajin e paemërt.
Rroke fort frikën tënde, e ashtu rrok vetveten,
Vullnetin tënd të vërtetë. Qëndro me zotësi
Dhe mbaje kohën brenda vetes, të tmerrshmen fshehtësi.
Përballu me vetveten, e pa u lodhur kthehu pas
Te ajo që ishe, tek historia e vetes.
Gjithnjë je një borxhli. Mos e harro
Ëndrrën e lënë për më vonë, e cila nuk e sjell
Kënaqësinë e menjëhershme ashtu si pija, por që lyp
Punë për ndërtim dhe me mjetet durim.
Shih lythat që të dalin në fytyrën tënde dhe në të mikut fytyrë
Në fytyrën e mikut tënd dhe po pra, tek jotja fytyrë.
Më e bukura grua prapë djersin, këto mbetje kafshërore
E idealet që rrinë tek ne, kaq lartësisht qiellore…

Biri:

Për shkak të kësaj ca qeshin e të tjerë qajnë.

Baba:

Mos shiko kurrë pas, mos e kthe fytyrën tej.
Nuk ikën dot prej vetes, nuk merr dot tjetër emër,
Nuk fle dot bashkë me rrena. Gjithnjë i njëjti
Gjithnjë vetja e njëjtë prej të gjumit hi
Rilind bashkë me kujtimet e veta, gjithnjë, gjithnjë
Feniksi me kujtime tetëqind mijë!

Biri:

Ç´duhet të bëj unë pra, që është kaq vështirë?

Baba:

Duhet të shihesh me vdekjen tënde sy më sy
Duhet, njësoj si personazh i së lashtës tragjedi
Të vendosësh përgjithnjë se ku të rri zemra ty.
Dashuria, pushteti e fama qëndrojnë mbi një absolut
Nën natën e paformë a ditën plot bardhësi
Nën violinën kërkimtare, nën shpuesin flaut.
Një absolut! Në atë skaj zbehet Venusi edhe Qesari vetë,
Varur prej një parvazi të katit të pesëdhjetë,
Apo tkurrur në shtrat kur inferimerja të mbulon
pomadash ligështuese e kompresash të njoma.
Kur lajmi është i sigurt, përtej secilës frikë
Aty prek plagën, më të dashurën, atë që nuk ka prikë.
Aty në hije të vdekjes, mundesh ta kuptosh pak
Dëshirën e pathjeshtueshme, botën pa fund e cak.

Biri:

Po zë ta marr vesh se përse unë bishtnoj
Vizionin tënd të vështirë nuk mundem ta pranoj.

Baba:

Fillo që të kuptosh vendimin më të parë.
Hamleti është shembulli: veç duke vdekur
Ai e zu burrninë, barrën e të vdekurit,
Boll me bishtnim, boll me ofshama,
Boll me ëndrra.
Vendos se po vdes
Se koha është në ty, e pashmangshme
Një hije, që asnjë rrokje nuk e emërton.
Vepro në atë hije, sikur vdekjen ta kesh tash:
Atëherë do të veprojë vetja jote, atëherë do të dish.

Biri:

Baba më ka mësuar të jem serioz.

Baba:

Ji fajtor për vetveten kur shihesh në pasqyrë.

 

Përktheu prej anglishtes Arbër Zaimi

Zotërimi i së djeshmes

In Përkthime, Prozë on 11 Korrik, 2017 at 00:26

John Altoon – Dy figura dhe një pëllumb, 1957

J.L. Borges

E di se kam humbur shumëçka, aq sa nuk mund t´i numëroj, dhe tanimë zotërimet e mia janë pikërisht ato humbje. E di se e kam humbur të verdhën e të zezën dhe mendoj mbi ato ngjyra të pamundshme ndryshe nga ç´i mendojnë ata që shohin. Im atë ka vdekur dhe gjithnjë është krah meje. Kur dua të numëroj rrokjet e vargjeve të Swinburne-it, e bëj, më thonë, me zërin e tij. Veç ajo që ka vdekur është jona, jona është veç ajo që kemi humbur. Ilioni e pat, por Ilioni vazhdon të jetojë në hekzametrin që e vajton. Izraeli u krye vetëm pasi u bë një nostalgji e lashtë. Secila poemë, me kalimin e kohës, bëhet elegji. Tonat janë gratë që na kanë lënë, jo më subjekte të muzgut që përmbys ditën, e as të alarmeve a terroreve të shpresës. Nuk ka parajsa të tjera përveç parajsave të humbura.

Përktheu nga spanjishtja A. Zaimi

Thika

In Përkthime, Prozë on 28 Qershor, 2017 at 20:41

Kathleen Gemberling Adkinson – Shtresat e kohës

Për Margarita Bunge

Një thikë prehet në një sirtar.

U farkëtua në Toledo nga fundi i shekullit të shkuar. Luis Melián Lafinuri ia dha tim eti, që e solli këtu prej Uruguaji. Dikur e ka mbajtur në dorë Evaristo Carriego.

Të gjithë që e shohin duhet ta marrin e të luajnë më të; a thua se kanë kohë që kërkojnë pikërisht atë thikë; dora shpejt e pushton dorezën që duket sikur po priste pikërisht atë kapje; tehu i bindur e i fuqishëm rrëshqet me precizion jashtë e brenda këllëfit.

Por tjetërçka dëshiron thika. Ajo është më shumë se një strukturë e përbërë prej metalesh; njerëzit e kanë menduar dhe e kanë formuar me një qëllim shumë të saktë; ndaj ajo është, në një farë vështrimi të përjetësisë, thika e cila dje natën vrau një burrë në Takuarembo, apo edhe thika që vranë Qesarin. Ajo dëshiron të vrasë, dëshiron të derdhë gjak të nxehtë.

Në një sirtar të skrivanisë sime, mes dorëshkrimesh e letrash, pandalshëm ëndërron thika ëndrrën e saj të thjeshtë prej tigri e dora gjallërohet kur e prek sepse metali gjallërohet, metali që ndjen vetveten sa herë që është në kontakt me vrasësin për të cilën njerëzit e kanë krijuar.

Ndonjëherë më vjen keq. Kaq durim, kaq besim, kaq qëndrueshmëri e pashtershme dhe e pafajshme, dhe vitet kalojnë, të kotë.

J.L. Borges

Përktheu nga spanjishtja Arbër Zaimi